Dageraad

Zaailing #23
Een meditatie voor het nieuwe jaar

 

#23 Dageraad Ndl klein

 


 

 

ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

 

Advertenties

Meester van de maan

Zaailing #22

vos & raaf1 klein
(c) Jurgen Walschot

 

Als de scherpste schaduwen vallen, vind je hem op zijn tak.
De meester van de maan overschouwt de wereld.

Verlangend staren we omhoog naar wat hij heeft. Het is een schat die hij in stilte bewaakt, dat is zo duidelijk als wat. Wat jammer dat hij niet even per ongeluk zijn bek open doet. Met kruimels zouden we al tevreden zijn.

Is het zijn zwijgen dat hem zo bijzonder maakt? Zijn onwaarschijnlijk sterke bek?
Wat is het dat hij weet maar ons niet vertelt?

Hoe we ook smeken, welke listen we ook smeden, de meester van de maan is ons te slim af. Hem zal je niet betrappen op praatjes. Geen snipper licht gunt hij ons, dat omhooggevallen stuk pretentie.

We maken onszelf graag fabeltjes wijs. Dat weet de meester van de maan als geen ander. Zolang hij zwijgt, kunnen we dromen dat zijn schat, in een moment van onoplettendheid, valt.

Of dat wij vleugels krijgen, op een dag.

 

 


 

ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

Ze komen

Zaailing #20

verbonden met de Soul Circle

 

zekomen2 klein
(c) Jurgen Walschot

 

Ik roep mijn vrienden en ze komen.
Eerst aarzelend, een enkeling, nog onduidelijk van vorm. Vervolgens meer, helder en goed zichtbaar, met stemmen als lange, diepe echo’s. Ze zijn jong en stralend, ze hebben lachende ogen. Ze zijn oud en statig, met mantels die doen denken aan vleugels, of de rimpelingen van schaduwen op water. Hun woorden zijn webben van betekenis.

In mijn hand heb ik de trom, blank en maanrond, en mijn slagen zijn vastberaden. Ik roep mijn vrienden en ze komen.
Ze groeten mij als een oude geliefde, als een jonge novice. Ze weten dat ik klaar ben, want de sluiers tussen de werelden gaan opzij voor wie er doorheen durft waden. En er is nood aan zwervers die willen oversteken, om mee te terug te brengen wat er wacht aan de andere kant.

Ik roep mijn vrienden en ze komen. Ze zijn met velen want ze weten hoeveel moed de tocht vraagt.
Ze reizen mee op de wind, op het stilte van het zinderende licht.
Ik ben dankbaar dat ze er zijn. In hun aanwezigheid zie ik zoveel scherper. Ik mag de kracht tonen die ik heb. Ik mag de maskers afleggen die ik draag. Ik mag mijn stem laten horen, hoe onzeker die ook klinkt. Ik mag uitglijden en kopje onder gaan, maar ik zal niet verdrinken.

Ik roep mijn vrienden en ze komen.
De trom gromt en gonst. Trillend weeft hij het web van de wereld.
Wat gezaaid is, zal groeien.
Wat gevangen is, zal uitbreken.
Wat leeft, zal sterven.

Ik sta op de rand, met één voet aan elke kant, en de trom als een kloppend hart in mijn handen. Ik laat de stroom door mij heen gaan. Ik ben de stroom.

Ik roep mijn vrienden bij me in de kring.
En ze komen.

 

 


 

ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

Sporen

Zaailing #19

 

Het leven, weet hij, trekt sporen voor wie ze kan volgen.
En dat is hoe hij leeft: zonder halt te houden.

De monotonie van onderweg zijn went. Maar telkens als hij achterom kijkt, vreest hij aanstormende lichten. Zijn reflexen zijn getraind om inderhaast uit de weg te springen. Voor je het weet, heeft het verleden je ingehaald en dendert het als een trein over je heen. Wie zich laat verleiden om stil te staan, strandt in het beste geval in een tussenstation.

Zoals zij.

 

Londen 2017 1
(c) Jurgen Walschot

 

Natuurlijk is hij niet op haar toe gestapt. Wie een schim is in zijn eigen leven weet dat er niet zoiets als houvast bestaat. Hij stelt zich tevreden met toekijken van op een afstandje. Een gestolen moment.

Zou het fijn zijn om naast haar te zitten, daar op die bank, en oprecht te geloven dat er straks een trein stopt, met deuren die vanzelf opengaan om hen binnen te laten?
Hij ziet het zichzelf bijna doen. Hij ziet haar zelfs opkijken en glimlachen, met donkere, glanzende ogen.

Ze laat hem twijfelen. Iets aan haar klopt niet met zijn verhaal. Is ze echt gestrand? Haar pad lijkt meer berusting te kennen dan het zijne, wie weet zelfs een gelukkig einde. Hij gunt het haar.
Hij wil er niet komen spoken.

Hij leest de grijnzende letters op het scherm. Hij heeft geen bestemming maar het is tijd om te gaan.
Een laatste blik over zijn schouder, voor hij zich laat meevoeren langs de gesyncopeerde lijn van licht, verder de nacht in.

Zo wil hij het zich herinneren, de volgende keer als hij achterom kijkt.
Een tussenstation dat heel even voelde als een thuis.
Haar schoonheid, in een tafereel dat seconden lang stilstond terwijl de tijd, voorbij razend als een verduisterde trein, hen ongemoeid liet.

 

 


ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

 

Ware Kleuren

Koyo
Zaailing #18

 

Koyo NL klein.jpg

 

Ware kleuren
Koyo

Het moment komt, dat weten we.
Maar tussen weten en leven ligt een wereld.

Want wat zijn we hongerig. We snellen zonder nadenken door de lente en stromen mee met de zomer. We groeien en bloeien, we dragen vrucht. We zuigen ons verlangend vol met licht, zwellen als fruit tot we barsten van het sap.

We gaan door zolang het kan. Want elke ochtend komt de zon op, een dag is kort en in onze gedachten wanen we ons stil onsterfelijk.

De eerste tekenen verschijnen schoorvoetend. Maar er komt altijd een punt waarop vol niet voller kan, en groei knarsend tot stilstand komt.
Je kunt niet blijven inademen.

De boom weet  waar hij naartoe moet met zijn kostbare kracht eens de winter nadert. De tijd van groen en groei is voorbij. Voorzichtig trekt zijn sapstroom zich terug uit nerf, steel en tak.
Langzaam toont de boom zijn ware kleuren. En hij weet ook wat hij opgeeft als hij dat doet.

Wij zijn de enigen die verrast worden.
Er was nog zoveel wat we wilden doen, wilden zeggen, wilden voelen, wilden ophouden te verbergen.

We tonen onszelf pas echt als we geen andere kant meer op kunnen. Alsof we niet eerder dan in de confrontatie met een onafwendbaar einde – van een fase, een liefde, een leven – durven onszelf te tooien met dit soort kwetsbaarheid.
Als we onszelf afleggen, tonen ook wij onze ware kleuren.

Welke kleur heeft overgave, vraag je mij.
De mooiste.

 

Koyo (Jap.): het verkleuren van herfstbladeren aan de bomen

 

 


ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

 

Schuilplaats

Zaailing #17

 

Stuwmeer
(c) Jurgen Walschot

We leren dat dat wat evenwijdig loopt nooit zal raken.
Zoals hemel en aarde onveranderd langszij liggen. Zoals weerspiegelingen rusten, wang tegen wang, gescheiden door een enkele lijn.

We leggen ons erbij neer hoe de nerven stromen en stollen. Wat is er mooier dan dat ik mijzelf zie in jou, en jij je weerspiegeld weet in mij?

Maar spiegels zijn schuilplaatsen, als oude schriften die je dichtklapt als de herinnering je niet bevalt.
De diepten van het stuwmeer wanen zich veel liever heldere lucht, bezocht door een langsdrijvende wolk nu en dan, of zelfs het sombere grijs onder een laaghangende sluier van regen.

Met geweldige muren houdt het meer zijn massa vast. Zwemmen in stuwmeren doe je op eigen risico. Te veel onverwachte temperatuurswisselingen, te veel kolkende stroming daar waar het licht nooit komt. De vredige weerspiegeling garandeert niets.

Er komt altijd een dag dat de seizoenen keren. Dat de wind over het wateroppervlak raast en de rillingen voelbaar zijn tot in de wortels van de rotsen.

In het aanschijn van zoveel ontketende kracht rest ons niets dan ons verzet te staken en los te laten.

Zoals bladeren uiteindelijk altijd toegeven, en ook de sterkste dam ooit barst.

 

 


ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

Ondergronds

Zaailing #16

Herfstzonnewende

Ondergronds Page1

 

Onder haar oppervlakte weeft de aarde zwijgend een web van wegen. De holten in haar schoot staan met elkaar in verbinding via water, steen of lucht.

De bange mens, op zoek naar beschutting, hoeft zich geen weg naar binnen te graven. Welwillend als ze is, opent ze haar onderaardse domein voor hem.

Diep, in de verste grot, bouwt hij een kamp. De vlammen likken langs de wanden en wekken de geesten. Met houtskool en rode oker tekent de mens zijn dromen om de wanden. Zij zullen hem overleven, en hun woordeloze verhaal gaat door.

Een dans met het leven, en de dood.

 

Ondergronds Page 2Nl
(c) Kirstin Vanlierde & Jurgen Walschot

 

 


ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

Pantser

Zaailing #15

Foto of schets, wat moest het worden voor deze Zaailing?

Er gingen wat ideeën over en weer, en als gevolg van mijn laatste blog over de dunne lijn tussen creatief gebruik van andermans materiaal en diefstal veranderden we nog eens van gedacht…

Uiteindelijk maakte Jurgen een versie die ik fantastisch vond, maar die op deze blogpagina niet blijkt te spelen… Hieronder dus de statische, uitgepuurde variant. De andere versie kan je hier bekijken.

 

IMG_7164

 

Pantser Manders

 

6fe18-1cx_jcwixfms4p1euxatp3w

 

 

 

Alle visuals (c) Jurgen Walschot

 

ZAAILINGEN is een project van schrijfster Kirstin Vanlierde en tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

20170712_134033 ed klein

De kunst van creatief hergebruik – of toch maar diefstal?

Hoeveel van andermans kunst mag je gebruiken in die van jezelf?

In deze tijden van digitale kunst en goedkope kopieën van zowat alles, vind ik dat toch nog altijd een netelige vraag, die wortelt op het verraderlijke hellend vlak tussen origineel meesterschap en plagiaat. Ik werd er laatst mee geconfronteerd, toen ik een van Jurgens foto’s wilde gebruiken om de aanzet tot Zaailing te schrijven.

Het was meer bepaald deze foto:

Ik word aangetrokken door de zen-achtige kalmte op deze gebroken gezichten. Ik hou van de breekbaarheid van hun façades, en hoe ze bij elkaar lijken te horen, zelfs al staan ze in feite op een aardige afstand van elkaar in de ruimte. Ik word geraakt door hoe degene die naar ons toe gericht is tegen de ander lijkt aan te leunen, een innigheid die eigenlijk niets meer is dan een optische illusie.

Dit alles wordt versterkt door de hoek van waaruit de foto genomen is, en de manier waarop de kijker binnengezogen wordt in de intimiteit. Hij kan niet ontsnappen aan dit schouwspel van menselijke fragiliteit. Het beetje ademruimte dat hij krijgt, zit in het decor – maar dat versterkt in feite alleen maar het desolate gevoel.

Ik wist meteen dat dit een beeld was waarbij ik wilde schrijven.
Dus dat deed ik.

De tekst werd best goed. Ik was er blij mee, en Jurgen was het er onmiddellijk mee eens dat dit Zaailingmateriaal was.

Super! Alleen… hoe zat het met het feit dat het hier ging om een foto die hij maakte van het werk van een andere kunstenaar? Mark Manders is een Nederlandse kunstenaar die al jaren intrigerend werk maakt. Zijn installatie was deze zomer te zien in Wiels, het zogenaamde ‘absent museum’ in Brussel, en dat is ook waar Jurgen de foto maakte.

Hoeveel van de kracht van dit specifieke beeld komt van Manders’ werk? Hoeveel is anderzijds het resultaat van Jurgens ambacht, zijn fotografisch oog, de onverwachte hoek waaruit de foto gemaakt werd?

(Ter vergelijking: hieronder twee foto’s van dezelfde beelden, gemaakt door Steve Vanhoyweghen.)

WIELS, The absent museum :: Mark Manders, Silent Studio 4/4

WIELS, The absent museum :: Mark Manders, Silent Studio 2/4

Voor alle duidelijkheid: Manders’ installaties spreken mij nog altijd aan als ik deze zie. Maar in schrijven bij deze foto’s heb ik weinig zin.

Eigenlijk is dit niet de eerste Zaailing die we maken waarin andermans kunst figureert. Maar in sommige gevallen werkt een schets of een schilderij directer. Het is duidelijk dat je kijkt naar een originele prent, die eer bewijst aan het werk van Michaelangelo, bijvoorbeeld.

Foto’s zorgen voor een probleem dat we tot nu toe nog niet hadden.

Toen we in februari van start gingen met de Zaailingen, hadden we geen echt systeem. Het kwam er in feite gewoon op neer dan Jurgen mij de digitale versie stuurde van een tekening of schilderij dat hij had gemaakt, en dat ik erbij schreef.

Daar zat een rebels kantje aan: de beelden moesten niet langer ten dienste staan van de tekst. We mikten op een echte wederzijdse samenwerking, waarbij geen van beide ambachten ondergeschikt was aan de andere.

© Jurgen Walschot — beeld voor Zaailing #1 Komorebi

We voelden vanaf de allereerste poging dat het werkte. En naarmate we beter vertrouwd raakten met elkaars stijl, werden sommige van mijn teksten langer of gelaagder, wat Jurgen dan weer aanzette om zijn originele prent bij te werken tot de twee perfect pasten.
Sommige Zaailingen waren een optelsom die even eenvoudig was als 1 + 1 = 3 (altijd 3, nooit 2).
Andere waren langzaam ontluikende, meerlagige projecten die wekenlang over en weer gingen tot we voelden dat ze goed zaten.

En na een tijdje maakte het niet meer uit wie de eerste aanzet stuurde: tekst of prent, we stemden af op de resonantie van de ander en voegden die van onszelf toe.

Er was echter één stap die ik niet wilde zetten, en dat was zelf de beelden kiezen. Jurgen zit al jaren op Instragram en bij sommige van de foto’s die hij daar deelt, valt mijn mond open van ongeloof en bewondering.
Deze lente was het heel aanlokkelijk om een paar van die prenten te kopiëren en daarbij te beginnen schrijven. Ik had ineens zoveel creatieve adem dat ik er niet altijd voldoende uitlaatklep voor had. Maar ik hield mezelf toch tegen. Om een of andere reden was het belangrijk dat de beelden waarmee we aan de slag gingen prenten waren die hij bewust had uitgekozen, met de bedoeling om er samen rond te werken.

Ik begreep niet helemaal zeker waarom ik dat zo aanvoelde, maar ik wist wel dat het geen onnozel detail was. Het had iets te maken met mijn enthousiasme, en het gevaar om me te vergalopperen en op te branden. Als ik de beelden begon te kiezen, riskeerde ik ook dat ik me niet langer afstemde op onze gemeenschappelijke resonantie, maar louter op de mijne.

Dus bleef ik op veilige afstand van zijn verleidelijke Instagramaccount, schreef in plaats daarvan teksten die voor hem konden dienen als springplank, en vroeg hem om meer tekeningen. Aan geen van beide was er gebrek. Mijn voorstel om een Zaailing te planten op elke volle en nieuwe maan leek de lat aanvankelijk ambitieus hoog te leggen, maar we hebben onszelf – of de flow die ons draagt – duidelijk onderschat. In de loop van de afgelopen zeven maanden hebben we er niet alleen zonder mankeren veertien gezaaid (#15 is voor volgende week), we hebben er ook ongeveer nog eens evenveel op reserve. Van een stroom gesproken die niet meer ingedamd wil worden.

Als er iets is wat ik geleerd heb in de loop van dit immer evoluerende creatieve process, dan is het dat wij mee veranderen. Het zit ons als gegoten – past als een handschoen, nietwaar, Jurgen? 🙂 – en terwijl we ons eraan overgeven en meedrijven naar waar het ons ook wil brengen, veranderen we op een spontane, organische manier. En onze werkwijze ook.

parasolbomen cut2
© Jurgen Walschot — Zaailing #12 (detail)

Zaailling #12 (Wachtpost) was een keerpunt, omdat we onze inspiratie haalden bij een en hetzelfde onderwerp (de oude Franse den die we allebei zo mooi vinden), maar ook omdat Jurgen besloot om niet alleen te werken met de schets die hij ervan tekende, maar ook met een collage van alle foto’s die hij er door de jaren heen van had gemaakt. Ik hield erg van het resultaat, en bovendien hadden we plots een Zaailing waarin foto’s een prominente rol speelden.

Toen ik in augustus terug aan het werk ging, trok Jurgen met zijn gezin naar de Zwitserse Alpen, en ik wist dat we een luwe periode tegemoet gingen. Maar we waren ondertussen zo op elkaar ingespeeld dat ik me hier geen moment zorgen over maakte. Bovendien voelde ik dat ik nu klaar was voor de stap waar ik mezelf eerder van had afgehouden: zelf een paar van zijn foto’s uitkiezen, en er bij schrijven. Ik had er vertrouwen in dat onze creatieve resonantie onderhand zo veerkrachtig was dat ik niet langer riskeerde mezelf te hard op te dringen. Bovendien zou het me iets te doen geven in een periode waarvan ik wist dat er geen nieuw materiaal zat aan te komen. Ik polste voor de zekerheid wel even of hij ermee akkoord ging, en dat was zo.

Sommige beelden waren verrassend makkelijk om bij te schrijven. Andere waren zo ongelooflijk straf dat ik vreesde dat mijn woorden ze nooit recht zouden kunnen doen.

© Jurgen Walschot — Seeing Viviane Mayer

Zo heeft deze hierboven me al de nodige kopbrekers gekost. Ik schreef een kladtekst, die ik een week later weer ongeveer helemaal schrapte. De tweede versie komt al dichter in de buurt van wat het moet zijn, maar is nog altijd niet voltooid.

Geen probleem. We hebben alle tijd. Zaailing #15 staat klaar om geplant te worden volgende week, en er zijn er nog meer dan genoeg die met plezier de wereld in willen.

En wat met de foto van Manders’ installatie?
Wacht maar af.