Het web van leven(s)

(c) Inaya photography

De wingerd is niet tevreden met de gevel.

Waar hij ook maar de kans krijgt, laat hij zijn dradige tentakels contact maken met de bodem. Tegen het einde van de zomer heeft hij op sommige plaatsen een bereik van meer dan vijf meter in een straal om ons huis heen. Zijn stervormige bladeren vormen een bodembedekkend tapijt dat ik niet kan laten begaan, hoe mooi ik het ook vind. Dus ging ik gisteren de onderhandeling aan, gewapend met een snoeischaar, een kruiwagen en veel spierkracht.

Het viel mij dit jaar op: net als klimopranken slaan wingerdtentakels om de zoveel voet hun wortels in de grond. Ze verankeren zich in punten die, mits lang genoeg ongemoeid gelaten, een nieuwe moederkern van de plant kunnen worden, met zich vertakkende uitlopers in alle richtingen.

Dat uitwaaierende web roept associaties op met nachtelijke vliegreizen. Onder je zie je de plaats van vertrek steeds kleiner worden. Een lichtende kern, een stad, een knooppunt van met elkaar verbonden straten en pleinen, oplichtend in het duister. Naarmate je hoger stijgt, zie je hoe die kern verbonden is met andere kernen verder weg, door middel van (verlichte) snelwegen. In heel dichtbevolkte gebieden zie je een heel netwerk van verbindingen oplichten.

En er waren nog beelden, heel andere, die hun opwachting maakten terwijl ik meters wingerdkabel lostrok en oprolde in de kruiwagen voor een enkeltje composthoop. Ik zag mezelf. Een monnik in een klooster in de Middeleeuwen. Een sjamaan met een trom in een prehistorische grot. Een hogepriester in een Egyptische tombe. Een krijger op de prairies van Noord-Amerika. Een maagd in een Romeinse tempel. Een frontsoldaat in de modder van de Eerste Wereldoorlog. Een intelligente vrouw gevangen in een Victoriaans huwelijk. Een priester in een Vikingclan die de zegening gaf voor de mannen ten strijde trokken. Een rederijker met een minzaam bestaan gewijd aan woorden. Een kathaar, omringd door gezellen, op een laaiende brandstapel.

(c) Inaya photography

Die beelden zijn niet nieuw. Ik flirt al meer dan twee decennia met het concept van reïncarnatie. Ik ben er meermaals tegenaan gelopen in onverklaarbare trauma’s en angsten. Ik heb mensen ontmoet die ik niet kende maar feilloos kon plaatsen in contexten die ons beiden niet vertrouwd waren. Ik heb oude liefdes herkend, en vrede gesloten met vijanden die plots heel andere gezichten hadden. Ik heb krachtplekken opgezocht of gevonden en ben er telkens vandaan gekomen met meer kennis dan ik logischerwijs uit mijn eigen bestaan kon hebben of weten.

Sommige van die beelden en verhaallijnen vonden hun weg naar mijn boeken. Andere zijn gewoon aanwezig, of vervliegen weer.

Ik ben altijd blijven vasthouden aan het idee dat mijn leven hier en nu het enige was dat ik kende en wilde kennen. Het verleden kan soms een iets te makkelijk excuus zijn om ergens niet de volle verantwoordelijkheid voor te nemen, of iets niet te willen oplossen. Maar ergens bleef het me wel prikkelen. Waren er chronologische lijnen, netjes volgens tijdvak, waarin het ene bestaan het andere opvolgde? Of waren we eerder allemaal blaadjes aan dezelfde boom, tegelijk dan wel in andere jaarcycli? Of waren alle levens die ik mij ‘herinnerde’ als van ‘mij’ blaadjes aan ‘mijn’ boom, en hadden andere mensen er misschien heel andere? Waren onze wortels vervlochten, ondergronds, en vonden onze takken elkaar? Of was alles wat we gewaar werden helemaal niet persoonlijk, maar een krachtige echo uit ons collectieve verleden waar de een meer gevoeligheid voor had dan de ander?

Het kon allemaal, het mocht wat mij betreft ook allemaal, want voor het dagelijks leven hier en nu maakte het doorgaans weinig uit. We hebben immers gewoon dit ene leven hier en nu te leven, te overleven soms, met alle bagage die we meebrengen of die ons op de rug geladen werd. En wie maalt erom of die bagage veertig jaar dan wel wel veertig eeuwen oud is? Onze kwetsuren schrijnen even hard, onze angsten schreeuwen, onze onrust klaagt vanuit de diepten, maar de melk is op, de deadline voor de opdracht moet volgende week gehaald en de kinderen moeten naar school. Dus concentreer je even, wil je?

Maar nu kom ik ervan terug. Want de wingerd toont mij in tastbare fysieke vorm iets wat ik de afgelopen weken steeds sterker ben gaan ervaren, alsof er plots een innerlijk licht werd aangestoken: het web van levens.

Fractal self-portrait (c) Inaya photography

Wetenschappers als de Amerikaanse biologe Suzanne Simard hebben aangetoond dat de bomen in wilde bossen via schimmelnetwerken met elkaar verbonden zijn op manieren die te vergelijken zijn met de zenuwbanen in onze hersenen: kernen van kennis en geconcentreerde connecties, met steeds verder uitwaaierende voelsprieten. Schimmels vinden spontaan de meest ‘logische’ weg doorheen doolhoven (Merlin Sheldrake, Verweven leven). Communicatie doorheen het schimmelnetwerk gebeurt door middel van elektrische impulsen. Wie nog wat verder uitzoomt, ziet het principe overal terugkeren: steden en hun verbindingswegen, organen en hun bloedbanen, individuen en hun sociale weefsel, websites of interfaces en hun digitale tentakels. Het hele universum is fractaal. Het principe van kern-netwerk-verbinding-versterking-communicatie-individualiteit-collectief is actief op elk niveau van de werkelijkheid.

En, zo voel ik tot in het diepste van mijn wezen, dat is het óók op vlak van mensenlevens. Want de levensvorm die in staat is tot dat soort organisatie (elke levensvorm dus) is ook in staat om informatie op te slaan, om te gaan met onzekerheden en indien nodig veranderingen en optimalisaties door te voeren. Om te leren, met andere woorden. (Dat is een van de inzichten uit het fantastische boek van Jeremy Lent, The web of meaning). Cellen doen het. Organismen doen het. Het ecosysteem doet het. En mensen ook.
Reïncarnatie dus. Dus toch.
Of beter: multi-incarnatie.

Net als de wingerdslingers die zich tegelijkertijd op allerlei plaatsen in de grond boren en zo een web van verankerende kernen vormen vol oplichtende punten, heel gelijkaardig aan het nachtelijk landschap vanuit een vliegtuig, net zo zijn al onze levens met elkaar verweven. En dan bedoel ik niet de levens van de zes miljard aardbewoners hier en nu, maar wel onze eigen levens hier op aarde, kort gezegd: iedereen die we ooit geweest zijn. Alleen is er geen ooit. Het netwerk strekt zich nu uit, net als het wingerdtapijt in mijn tuin, eindeloos vertakkend met oplichtende, gewortelde kernen.

Het was geen openbaring waarnaar ik op zoek was, eerlijk waar. Maar ik kan ze niet meer naast mij neerleggen: ik ben ze allemaal tegelijk. De ijverige Middeleeuwse monnik, de gefnuikte Victoriaanse echtgenote, de Egyptische hogepriester, de rederijker-alchemist. Ze zijn allemaal tegelijk in mij aan het woord, alle ramen en deuren staan open en er is een voortdurende flow van de ene naar de andere. Elke belangrijke beslissing op één punt van het web beïnvloedt de stabiliteit van het geheel. Elke ervaring van weldaad versterkt de robuustheid van het collectief, elke kwetsuur moet op een ander punt in het netwerk ook weer geheeld worden. Maar er is geen chronologische volgorde, omdat er als het erop aankomt ook niet zoiets als tijd bestaat. Er is alleen een eindeloos ruimtetijd-continuüm waarin alles zich tegelijk afspeelt en elke laag van ons veelgelaagde bestaan zich tegelijk laat kennen, tot op het punt dat onze persoonlijkheid de informatie kan decoderen, en op voorwaarde dat we het willen.

(c) Inaya photography

Met dit beeld, dat vorm geeft aan de gewaarwording die zich de afgelopen weken steeds sterker op de voorgrond van mijn bewustzijn heeft gedrongen, heb ik ook eindelijk een metafoor om het gevoel te beschrijven dat ik al heel mijn leven meedraag, namelijk het gevoel een oude ziel te zijn (als we voor de gemakkelijkheid hier toch maar even terugkeren naar het mentale denkkader van tijd en ouderdom).

Want wat is dat dan, een oude ziel? En is dat beter dan een ‘jonge’ ziel? Nee, een oude ziel is zoiets als een oude plant. In wingerdtermen: een plant met heel veel wortelpunten en draden daar tussenin, breed en wijd vertakt. Elk blad langs die talrijke draden is uniek en tijdelijk, een ster oplichtend in het duister van het web dat leven heet. De wingerd die ik ben, heeft honderden en honderden incarnaties, en een immense bagage om uit te putten. Dat klinkt misschien opschepperig, maar een 99-jarige is ook niet aan het opscheppen tegen een dertiger als ze haar leeftijd noemt. Het is gewoon de omschrijving van een levenstoestand, en die is minder leuk dan hij lijkt want dit soort ouderdom en ervaring brengen ook een grote verantwoordelijkheid met zich mee.

Oude zielen kunnen zich geen dartele onschuld of losbandige overdaad permitteren, dan worden ze net als mijn tuinwingerd een gevaar voor hun omgeving. En eenzaam zijn ze vaak ook. Net zoals er elk jaar in een bos ontelbaar veel nieuwe jonge scheuten komen piepen maar er heel weinig oude woudreuzen staan, hebben oude zielen zelden een hele troep collega’s in de nabije omgeving. Dat is trouwens een van de redenen waarom plekken als Kingley Vale zo onwaarschijnlijk magisch voelen, met hun grote concentratie van stokoude bomen op een heel kleine oppervlakte bij elkaar. Maar in het dagelijks leven van een oude ziel heerst vaak een diep gevoel van solitude. Het went, zoals je went aan koude temperaturen en schrale vegetatie hoog op een bergtop. Het is een heel aparte biotoop om thuis te noemen, dat wel.

(c) Inaya photography

Ik mik de laatste wingerdslingers in de kruiwagen, blij dat het karwei er voor dit jaar weer op zit, al zouden we voor de goede orde eigenlijk ook nog de ladder op moeten om een stuk van het dak vrij te maken. Dat is voor een ander moment. Ook oude zielen hebben last van hyperlakse gewrichten en rugpijn, en kunnen acuut goesting krijgen in een kop warme pompoensoep.

2 gedachtes over “Het web van leven(s)

  1. Fractals… een doorkooend nooit eindigend kluwen van geordende patronen die bij het inzoomen de oneindigheid visualiseren zonder de draad te verliezen omdat de vormen vertouwend overkomen… ik heb ooit fractals geprogrammeerd en je weet dus nooit het resultaat op voorhand. Mijn denken en doen IS een fractal

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s