Het vagevuur van de puber die Mensheid heet

(c) Inaya photography

Purgatorium, zo heet het vagevuur uit de christelijke traditie oorspronkelijk. Purgare betekent in het Latijn zoveel als ‘zuiveren, louteren’. Het vagevuur is met andere woorden de plek waar zielen die iets op hun kerfstok hebben een (al dan niet gedwongen) vorm van bewustwording en zuivering ondergaan. Het is de plaats waar de inzichten komen, en die inzichten zijn niet zelden pijnlijk, of minstens toch ongemakkelijk.

Mijn puberzoon zit in zijn eigen vorm van vagevuur: nog heel erg kind en tegelijk al heel erg puber. Dat is prima, het leven werkt niet in zwart-wit fases, hoe graag we dat ook zouden geloven. Het ene moment rolt hij met zijn ogen ‘Jaaaaa, mama!’ en knalt er een deur. Het volgende krult hij zich op op mijn schoot en voel ik de echo’s van alle eerdere knuffels en kindertroost die daar gezocht werden door de jaren. Hij maakt zijn brooddoos onnodig op woensdag en vergeet zijn turnzak de dag daarop. Hij tast zijn grenzen af, overschrijdt ze, en krabbelt terug. Het is doodvermoeiend, het is dierbaar, het is mooi.

Wij, de puber die Mensheid heet, zijn eindelijk ook in ons vagevuur aangekomen, geloof ik.
Ik volg C. G. Jung in het idee dat alles wat zich op een collectief niveau afspeelt een weerspiegeling is van wat zich innerlijk voltrekt – en vice versa. Alle psychologische processen vertonen indringende parallellen, of ze nu betrekking hebben op een individu dan wel een hele bevolkingsgroep. Identiteit, trauma, grenzen, expansie, vergeving of innerlijke groei, we leven in een immer fractale werkelijkheid.

(c) Inaya photography

Dieptepsycholoog en wildernisgids Bill Plotkin noemde onze samenleving twintig jaar geleden pathologisch adolescent. De culturele en economische maatstaf van alle dingen was (en is trouwens nog altijd) de bandeloze expansiedrang eigen aan het archetype van de jonge man of de held, altijd in gevecht, altijd op zoek naar een nieuwe verovering, een nieuwe kick, een nieuwe rush. Dit gaat ten koste van diepgang, duurzaamheid en verbondenheid, op elk gebied. Onze westerse graaicultuur op de kap van mens, dier en planeet lijkt op een verslaafde puber die zijn fix niet wil opgeven.

Maar adolescenten, met wat geluk, groeien op. De puberteit is een overgangsfase, het is juist de bedoeling dat de volwassenheid volgt. We bevinden ons momenteel op de uiterste rand van de puberale samenleving, met een steeds krachtiger groeiend inzicht dat de wereld zoals we haar kenden en aanvaardden, onder ‘vaderlijk’ gezag en met neokapitalistische doctrines, niet langer houdbaar is. Doorgaan betekent eenvoudigweg de afgrond.

Daarover heerst op grote schaal nog altijd de ontkenning. Veel pubers willen eigenlijk niet opgroeien, en onze samenleving spiegelt ook volwassenen onophoudelijk het beeld van eeuwige jeugd voor, om van onmiddellijke bevrediging nog te zwijgen.
Maar een groeiende groep van ons is wél wakker geworden (om dat stilaan problematisch geworden woord hier nu toch even te gebruiken) en is in sneltempo bezig met opgroeien.

De klimaatontwrichting kon tot op heden door de meerderheid nog genegeerd worden, maar de problematische benadering van de C*-crisis, vervolgens de oorlog in Oeikraïne en nu de dramatisch gas- en elektriciteitsprijzen hebben intussen ieders aandacht. Ik verdenk onze politici er nog altijd niet van doortrapte manipulatoren te zijn, eerder (on)machtige spelers in een spel dat hen regeert in plaats van andersom. De tragiek daarvan ontgaat bijna iedereen. Maar de gevolgen niet. Dat zorgt voor onrust – alles voelt anders en onzeker – , voor angst – wat zal de toekomst brengen? – en voor verdriet – de kindertijd is echt voorbij en we kunnen er niet meer naar terug.

(c) Inaya photography

Het neokapitalistische patriarchaat eist onvoorwaardelijke, zielsdodende gehoorzaamheid aan het waanbeeld van expansie en alles wat het daarvoor in ruil kan bieden, is roofbouw vermomd als succes. Het bewuste besef daarover groeit onder diverse bevolkingsgroepen. Maar dit zijn kwetsbare tijden voor de puber die Mensheid heet. Want al zijn we als samenleving begonnen aan een immense transformatiefase, pubers hebben notoir de neiging om te overreageren. Als moeder wit zegt, dan móét het wel zwart zijn, of dat nu een goed idee is of niet. Verzet om het verzet voelt als een constructieve daad op zich.

En ja, er moéten dingen veranderen, en liefst drastisch. Maar in de eerste plaats in onszelf.
Want wat geven we nog altijd maar wat graag de ander de schuld. Zij hebben het gedaan, zij zijn verantwoordelijk, zij snappen er niets van, zij willen alles controleren, zij willen alles onderuit halen… We verwarren politici met ouderfiguren en bedrijven met goddelijke machten. Nu hebben al die instanties op praktisch vlak effectief wel verdomd veel macht, maar daar zijn we allemaal samen verantwoordelijk voor omwille van het systeem dat we zelf maar blíjven in stand houden. Ontsporing op macroniveau ontslaat ons niet van de verantwoordelijkheid om net zo goed stil te staan bij wat wij doen, wie we steunen, waar we onze goedkeuring voor uitspreken en welk gedrag we elke dag blijven verderzetten.

Dus waarmee voeden we deze puber die Mensheid heet op dit moment? Willen we hem zijn ontwikkeling laten verderzetten op een dieet van haat, angst, enggeestigheid en het eigen Grote Gelijk? Of leren we hem om zijn geest, zijn hart en zijn armen open te houden, voor de ander, voor nieuwe ideeën en voor al het onverwachte wat het leven altijd weer voor ons in petto heeft?

(c) Inaya photography

We kunnen niet oprecht leven, niet écht leven, als we onszelf opsluiten in een Verhaal waarvan met geen letter meer kan worden afgeweken. Want het bestaan is één grote dialoog met alles en iedereen, en met onszelf net zo goed.

Misschien is de bescheidenheid die dat inzicht brengt wel een van de belangrijkste dingen die je kunt leren in het vagevuur. Ik zal binnenkort aan mijn zoon eens vragen of dat klopt.

6 gedachtes over “Het vagevuur van de puber die Mensheid heet

  1. “Het neokapitalistische patriarchaat eist onvoorwaardelijke, zielsdodende gehoorzaamheid aan het waanbeeld van expansie en alles wat het daarvoor in ruil kan bieden, is roofbouw vermomd als succes.” Exact. Nog nooit zo krachtig en compact verwoord gezien. ❤

    En misschien heb je gelijk. Ik denk altijd dat de mensheid in de kleuterfase zit, maar bij nader inzien lijkt het inderdaad meer op puberen… Veel sterkte met Sobran – en Sobran, veel sterkte met je ouders! 😉

    Geliked door 2 people

  2. Duidelijk herkenbaar, Verander de Wereld, begin bij jezelf … In mijn omgeving zie/hoor ik het ook dagelijks, de overheid is de schuld van alles, en als ik er tegenin probeer te gaan, nul op het request, ik heb het dan niet begrepen … zij wèl 😉 Dus doe ik zoals ik met mijn kinderen in hun pubertijd deed : je komt er wel achter, je zult het wel leren … Eén tegenvraag stel ik aan de volwassen’pubers’ : Wié koos die regering die je nu zo afkraakt ?
    Lobyïng van grootindustrieën die alles uitbuiten tot het laatste mineraal, vloeistof of levende wezens naar de politici toe houdt alleen op als WIj als massa-menigte hun ‘stuff ‘ niet meer kopen… Waar geen handel, winst en dividenten meer te halen zijn valt het dan vanzelf stil … En dààr moet ik mezèlf ook aan zien te houden… niet altijd eenvoudig …
    Soms denk ik ook wel eens : wàt is de Aardse mensheid ? een speldepuntje in het hele Universum, Wié zijn wij , denkend dat we de top van alles zijn: als wij ten onder gaan is er àltijd nog Leven elders , in hun groei, in hun pubertijd of er al aan ontgroeid, wié weet ! Een eeuwige golving van créatie en ondergang, niks gaat er verloren, alles récycleert … groet, hanny

    Geliked door 1 persoon

    1. Het vraagt een omslag op heel veel gebieden tegelijk. Sommigen van ons zijn bezig met veranderingen op het externe vlak en krijgen daar dingen gedaan, vaak tegen immense weerstand in. Het werk op innerlijk vlak is minstens even belangrijk, want vanuit innerlijke helderheid gaan zoveel dingen zoveel makkelijker, zelfs de zware of lastige overgangen. Het is een bewustwording voor ieder van ons, maar die kan er wel voor iedereen anders uitzien.

      Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s