Iemands moeder, iemands dochter, iemands vrouw

(c) A. Vanlierde, 1979

“Wie ben jij eigenlijk? Als je niet iemands moeder, iemands dochter of iemands vrouw bent? Wie ben jij zélf?”

Het is een van de hardste dingen die ik mijn moeder ooit naar het hoofd geslingerd heb. Ik weet niet meer of het gebeurde op een Moederdag, maar het zal er niet ver vanaf gezeten hebben. Ik was pakweg twintig jaar en ik zat vol frustraties over het feit dat ik voor de zoveelste keer weer eens niet de voorbeeldige dochter was geweest die de Heilige Dag der Zichzelf Wegcijferende Verzorgsters had geëerd volgens het boekje (lees: ik vergat hem). Mijn mama was heel erg teleurgesteld. En ik was kwaad. Omdat zij droef was, en omdat ik het gevoel had dat ik niet kon voldoen aan de verwachtingen.

Moederdag was belangrijk bij ons thuis. Het stond zo’n beetje op dezelfde hoogte als Kerstmis, maar dan met een zeer persoonlijke beladenheid. Het was de dag waarop mijn mama voor één dag op het jaar verwachtte om in de bloemetjes gezet te worden, als erkenning van alles wat ze voor ons en voor iedereen deed op de andere 364 dagen van het jaar. Ze deed dat met oprechte liefde, maar ook met een totaal miskennen van haar eigen grenzen en behoeften. En onderhuids gingen die wegen. Moederdag was (onbewust) een soort compensatie daarvoor.

Ik kan slecht om met dat soort verwachtingen, and that’s putting it mildly. Als het je zoveel kost, doe het dan niet, dacht ik, met de puberale branie die toen nog in mijn wilde haren verstrengeld zat. Maar zeg niet dat ik je eeuwige dankbaarheid verschuldigd ben voor iets wat jij per se wil geven.

(c) A. Vanlierde, 1978

Achteraf gezien wenste ik dat ik mijn mama op dat moment met meer liefde en mildheid tegemoet had kunnen treden. Maar die had ik toen niet. Ik was een late puber en mijn volwassenwording was het terrein van onze meest pijnlijke veldslagen. Intussen begrijp ik veel beter hoe vrouwen uit liefde en bezorgdheid terechtkomen in situaties van grenzeloosheid ten koste van zichzelf en heb ik meer begrip voor mijn moeders oeverloze geven. Het is een talent dat ik soms benijd. Voor mij voelt geven als geven. Als ik daar te veel van doe, dan ben ik doodop en moe en leeg en niet meer te genieten. Maar niet zij. Mijn moeder kon doorgaan, blijven geven, altijd maar weer, altijd maar meer. Oeverloos, eindeloos, grenzeloos. Maar ook: ten koste van zichzelf. Altijd maar weer, altijd maar meer.

Mijn moeder huilde toen ik haar mijn boze vragen naar het hoofd slingerde. Ze had zelfs – hats off to you, mom – de eerlijkheid om te antwoorden. “Ik weet het niet.” En meer tranen. Het besef ervan sneed bij haar zo mogelijk nog dieper dan mijn aanval.

Aan het feit dat mijn moeder niet wist wie ze was als ze haar rollen van dochter, moeder of echtgenote aflegde, lag meer dan alleen maar een talent voor grenzeloze liefde ten grondslag. Heel veel vrouwen hebben, zelfs tot op vandaag, geen idee wie ze zijn. Dat is niet hun schuld. En mijn moeder ving onbedoeld de klappen op die gericht waren tegen een systeem dat haar ver oversteeg.

Veertig eeuwen lang kregen vrouwen in de patriarchale samenleving alleen maar een identiteit in relatie tot mannen. Ze waren eigendom, zelfs al waren ze moeders. Ze werden geacht hun echtgenoot te gehoorzamen en onzichtbaar te zijn als het erop aankwam. Ze moesten kinderen baren en verzorgen, maar zonder een eigen mening. Ze stonden ten dienste van anderen, altijd, overal. Ze bestonden kortom niet als volwaardig mens.

Het is een verhaal dat vandaag weer schrikwekkend actueel is en dat ik zal blijven bestrijden zolang ik leef. Niet omdat ik de schoonheid van moederschap of onbaatzuchtig geven ontken (noch in het algemeen, noch voor de vrouwen voor wie dat echt een kerntalent en effectief de diepst mogelijke levensvervulling is, zoals voor mijn mama), maar omdat niemand zou mogen gereduceerd worden tot een brok dienstbaar vlees zonder eigen behoeften.

(c) A. Vanlierde, 2010

En precies daarom neem ik geen woord terug van wat ik toen zei, al had ik die vragen toen beter wat vriendelijker gesteld.

Wie ben jij eigenlijk? Als je niet iemands moeder, iemands dochter of iemands vrouw bent?
Wie ben jij zélf?

Want de vrouw die weet wie ze zelf is, weet dat haar waarde niet afhangt van wat anderen haar ervoor teruggeven.
De vrouw die weet wie ze zelf is, weet dat ze grenzen heeft, en behoeften, en dat die het respecteren waard zijn. Door zichzelf én anderen.
En die vrouw weet ook dat dat in feite niet eens een vrouwelijke strijd is, maar een menselijke strijd, waarin het grootste deel van de wereld haar bondgenoot is.

We zijn klaar met de minderheid van machtige macho’s die ons, al dan niet religieus geïnspireerd, komen vertellen hoe mannen en vrouwen zich horen te gedragen en wie mag beslissen over hun fysieke integriteit.
We zijn klaar met emotioneel geamputeerde stropdassen die ons voorhouden hoe economie iedereen in destructieve roofdieren verandert.
We zijn klaar met een systeem dat narcistische enkelingen naar de top katapulteert terwijl al de rest crepeert en de wilde wereld erbij.

We zijn er klaar mee. Nu is het moment om te beseffen wie wij zijn.
En daar iets mee te doen.

Dat ik de zelfbewuste vrouw geworden ben die ik ben, heeft veel te maken met hoe mijn moeder mij heeft opgevoed. In haar benadering van kinderen was ze haar tijd twee generaties vooruit. Ze heeft mij gestimuleerd om mijzelf te vinden en te worden, ook al was ze daar op dat moment voor zichzelf niet mee bezig. Ze liep niet warm voor traditionele rolpatronen en heeft mij nooit tegen mijn zin in rokjes en jurkjes gewrongen. En op een leeftijd dat de meeste mensen voorgoed vastroesten in hun midlife-patronen en hun zelfgenoegzaam grote gelijk, is zij op ontdekking gegaan naar de antwoorden op mijn boze vragen. En ze heeft ze gevonden, ook al was dat soms echt niet gemakkelijk, want er lag veel onbewuste en onverwerkte pijn te wachten om aan het licht te komen. Maar ze heeft het toch maar gedaan. En de afgelopen drie decennia heeft ze meer dappere inzichten en wijsheid met anderen gedeeld dan een heleboel mensen haar ooit zullen nadoen.

(c) A. Vanlierde, 2020

Intussen vergeet ik Moederdag al jaren niet meer. Maar intussen heeft ook mijn mama geleerd dat die dag voor mij niet zo veel bijzonders is, omdat ik haar gewoon elke dag van het jaar graag zie en dat ik haar grootste supporter ben als ze probeert haar grenzen te bewaken. Omdat er duizend kilometer tussen ons zitten, zien we elkaar zelden op Moederdag, maar we bellen wel.

Dit jaar postte mams een berichtje op Facebook met mij en mijn zus getagd, waarin ze schreef hoe blij ze was dat ze onze moeder was en hoe trots ze was op de jonge moeders die we zelf geworden zijn. Ik las het bij het ontbijt en zei tegen mijn man: ‘Ik ga straks mama eens bellen, ze heeft voor Moederdag een lief berichtje geschreven.’ Waarop de lieve, zorgzame man die mij al een half leven graag ziet en die zo mogelijk nog slechter is in het onthouden van verjaardagen en feestdagen dan ik mij een schichtige blik toewierp. ‘Oei, is het vandaag Moederdag?’ Ik grinnikte en schonk hem nog een kopje koffie in. ‘Ja, schat. Maar dat vieren wij elke dag.’

4 gedachtes over “Iemands moeder, iemands dochter, iemands vrouw

  1. Prachtig, Kirstin, dit gaat over méér dan Moederdag. Moederdag zal nooit meer hetzelfde zijn! 🙂

    Wat ik ook wel mooi vind: als een puber die vraag stelt op de hem eigen aanvallende manier: “Wie ben jij eigenlijk? Als je niet iemands moeder, iemands dochter of iemands vrouw bent? Wie ben jij zélf?”, stelt hij die vraag in feite aan zichzelf… En wat er vervolgens gebeurt, zowel bij de ‘volwassen’ wordende puber als bij diens moeder, dát maakt uiteindelijk de inhoud van Moederdag, voor mij.
    Héél mooi eerbetoon aan je mama, ook – Grietje mag fier zijn op zichzelf en haar dochter(s)! ❤

    Geliked door 1 persoon

  2. Heb je tekst met veel interesse gelezen. Wie ben je los van wat je voor anderen doet en betekent? is een vraag die bij uitbreiding iedereen die zorgt en bij uitstek vrouwen (en bij nog meer uitstek moeders) zich af en toe moeten stellen. En waar je nooit helemaal klaar mee bent. Denk ik.

    Geliked door 2 people

  3. Dit is een blog met bakken vol Liefde met een hoofdletter L. Je hebt een moeder om trots op te zijn, en jij bent zelf (ja, dankzij je moeder) de mooie vrouw geworden die je nu bent. Wat een krachtig eerbetoon aan vrouwen – aan MENSEN die op zoek durven gaan naar antwoorden op heel moeilijke vragen ❤️

    Geliked door 2 people

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s