Je hebt er wel ja tegen gezegd

‘Sanctuary’ (detail) (c) KV

‘Ik heb het gevoel dat die hele C*-periode mij veel gebracht heeft’, zegt mijn vriendin. Ze eet de laatste happen van de verrukkelijke zuurdesemtoast met vis en groenten die we allebei besteld hebben. ‘Ik mag echt niet klagen, zeker niet als ik zie hoe andere mensen eraan toe zijn.’
‘Je bent de laatste jaren ook enorm gegroeid’, zeg ik.

Dat zijn geen loze woorden. Ze staat een stuk sterker op haar benen en helderder in haar eigen centrum dan toen ik haar ontmoette.

Ze staart nadenkend uit het raam. ‘Ja, dat is zo. Maar ik had hulp van alle kanten… Jij was er voor mij, en andere vrienden. En mijn partner… ongelooflijk hoeveel die voor mij doet. Ik ben zó goed omringd, alleen zou ik dit echt niet kunnen.’
‘Maar jij was er ook’, glimlach ik.
Ik herken een manoeuvre om jezelf naar beneden te halen, hoe subtiel ook, van op een kilometer afstand. Ze kijkt me niet begrijpend aan.

‘Ja’, leg ik uit, ‘er was inderdaad hulp en er waren mensen die je steunden. Maar jij hebt er wel ja tegen gezegd. Je hebt meegewerkt. Je hebt jezelf niet geboycot met allerlei innerlijke kritiek, genre ‘wie hulp nodig heeft, is zwak’, ‘ik kan dat toch niet’, ‘ik ben die vriendschap niet waard’, ‘ik kan toch niet veranderen’, ‘ik mag mijn gevoelens niet laten zien’… Je hebt dat allemaal wél gedaan. Je hebt de uitgestoken hand aanvaard, je hebt de liefde toegelaten, je hebt de stappen gezet. Jij was net zo goed een deel van dit proces als alles wat jou hielp. Je hebt het omarmd en ermee gewerkt. En dat is jouw verdienste.’

Ze kijkt me aan met die grote, diepbruine ogen van haar en knikt dan. Iets in haar ontspant zich. ‘Ja. Dat klopt.’

We bestellen koffie en dessert.

‘Sanctuary’ (detail) (c) KV

Het is vreemd, hoe we onszelf en anderen onder druk zetten om allerlei dingen ‘zelf’ te doen. Je moet zelf aan je succes bouwen. Je moet zelf uit je dipje kruipen. Je moet (als vrouw) zelf maar hard genoeg nee roepen tegen een belager die veel sterker is dan jij. Anders heb je in de ogen van de samenleving eigenlijk gewoon ‘ja’ gezegd (een heel ander soort ‘ja’ dan hierboven), en ook dat heb je dan ‘zelf’ gedaan.

De illusie dat je jezelf aan je eigen haren uit het moeras zou moeten kunnen trekken, toont hoe diep het gevoel binnen is gesijpeld dat wij als enigen verantwoordelijk zijn voor wat ons overkomt en hoe we ermee omgaan. Het is een verfoeilijk discours, dat alle deuren sluit voor empathie, tegenslag, mildheid én eigenliefde.

Mensen zijn geen eiland. We zijn op elk moment een samenspel van allerlei factoren binnen in onszelf en allerlei andere factoren buiten ons, in onze omgeving en de samenleving. We dansen op het slappe koord tussen opvoeding en eigen verlangens, tussen maatschappelijke druk en persoonlijke beperkingen. We maken deel uit van een groot geheel. We staan nooit op onszelf, hoe graag we dat ook zouden geloven. In feite doen we niets ooit helemaal ‘zelf’, hoe individueel we ons ook voelen.

‘Sanctuary’ (detail) (c) KV

Er zijn culturen waarin je jezelf voorstelt als deel van een grote familie, en als de onderlinge verbanden tussen jouw netwerk en dat van degene die je ontmoet duidelijk zijn, is er overzicht en rust. Hier in het westen identificeren we ons liever met het beeld in de spiegel dat we ‘ik’ noemen, met onze naam en ons uiterlijk. Het zou voor velen van ons net zo min in ons opkomen om ons in een kennismaking te identificeren aan de hand van onze grote familie als van ons hele CV of pakweg de bacteriën in onze darmen.

Nochtans zijn al die dingen er wel, en niet zomaar. Alles is het leven is een complex web dat bestaat uit delen van andere webben, weefsels die geheel of gedeeltelijk in elkaar overlopen, elkaar beïnvloeden, elkaar ondersteunen of tegenwerken.

Dat is juist een van de allermooiste dingen aan leven, denk ik. Die paradox. En dáár ja tegen zeggen.

‘Sanctuary’ (detail) (c) KV

Een gedachte over “Je hebt er wel ja tegen gezegd

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s