De tragiek van het zwaktebod

Ephemeral *1 (c) Inaya photography

Beste beleidsmakers,

Met de recent genomen maatregelen doet u de complotdenkers een onschatbaar cadeau.

Ik twijfel niet aan uw goede bedoelingen, ook nu niet. Dat maakt mij in de ogen van velen ongetwijfeld naïef. Maar ik ben ervan overtuigd dat slechte beslissingen bijna altijd genomen worden door gewone mensen met goede bedoelingen. Daarom zie ik in het vergevorderd invoeren van het Covid-Safe Ticket en het opnieuw verplichten van mondmaskers geen poging om ons allemaal te knechten en onderwerpen aan allesoverheersende controle. Dat soort machinaties hoort thuis in films en boeken. Als schrijver herken ik een geconstrueerd verhaal wanneer ik er een zie.

Nee, u zet gewoon alle middelen in die u nodig acht om uw doel te bereiken. Maar omdat dat doel hoogst problematisch is, zult u het nooit bereiken. En in de krampachtigheid om dat toch te doen, zet u steeds grovere middelen in, middelen die niet alleen de complotdenkers gelijk lijken te geven, maar die ook steeds meer mensen die u tot nu toe vertrouwden of op zijn minst krediet gaven het beslissende duwtje geven om zich van u af te keren, en daarbij ook niet zelden het complotverhaal te gaan geloven. U maakt het zelf realiteit. Dat is tragisch, zoals de meeste self-fulfilling prophecies tragisch zijn.

Wat is dat onhaalbare doel dan, dat u zo nobel nastreeft en waarbij stilaan alle morele grenzen van de samenleving worden overschreden? Iedereen in leven houden. Koste wat het kost.

Ephemeral *4 (c) Inaya photography

Zie dit niet als een kritiek op de mensen die al jaren hun kas afdraaien in onze gezondheidszorg. Zij zitten op hun knieën van uitputting en smeken precies daarom om méér maatregelen. Ik heb een oneindig respect voor wat onze verpleegkundigen dagelijks te verduren hebben – ik zou die job zelf nooit aankunnen. We zouden als samenleving al een stuk beter af zijn als we een gezondheidszorg hadden die minder economisch georiënteerd was, minder gericht op spitstechnologie en prestatie en in plaats daarvan meer op zorg en de flexibiliteit van multi-inzetbaarheid. Maar zoals het er nu voor staat, kan een super gespecialiseerde esthetisch chirurg werkelijk niks anders meer dan peperdure plastische ingrepen. Er is geen enkele medische marge meer voor noodgevallen als deze, elke vorm van reserve is weggesaneerd. Winst is de orde van de dag, in een super performant maar wel allerslankste aller modellen. De reservecapaciteit die nodig is om nu een zoveelste C*-golf op te vangen, is al jaren niet meer beschikbaar. Dus moet het zorgpersoneel dat al overbevraagd was nog maar eens een tand of twee bij steken. Voor een jaar. Of twee. Of drie. Of… twintig? Dat is onhaalbaar en daarin kan ik hen helemaal volgen.

Het credo dat niemand meer mag sterven, nooit, of alleen nadat alle mogelijke en onmogelijke opties helemaal zijn uitgeput, was altijd al onhaalbaar. En dat is het nu nog veel meer. Wie in de zorg werkt, heeft vaak geen zicht op de kost van medische voorzieningen in de samenleving als geheel. Die is gigantisch. Om het cru te stellen, wat willen we liever: een kleuterschool die voldoende werkkrachten en omkadering krijgt, of een rusthuis vol tachtigjarigen die we honderd willen laten worden? Het klinkt afschuwelijk, maar het is een keuze die we als samenleving zullen moeten beginnen maken. En ze niet maken – dat wil zeggen: gaan voor het status quo – is wel degelijk een keuze. En op dit moment gaat ze ten koste van alle generaties jonger dan zestig.

Dit was eigenlijk al jaren een zeer problematisch gegeven. Nu, met de hete adem van C* in onze nek, offeren we er de integrale leefbaarheid van de samenleving – sociaal, emotioneel, economisch, praktisch, menselijk – aan op. Onderwijs, zorg voor kinderen, leefbare gezinssituaties, sociaal contact, cultuur, samenhorigheid, constructieve werkomstandigheden… Het mag allemaal op de schop. Zolang we er maar voor zorgen dat er niemand doodgaat. Ook niet mensen van 85 met drie onderliggende medische aandoeningen, van wie we het dertig jaar geleden normaal zouden gevonden hebben dat ze een dergelijke virusgolf niet overleefden. Correctie, die dan waarschijnlijk al veel eerder overleden waren, want de levensverwachting lag toen een stuk lager dan nu.

Ephemeral *5 (c) Inaya photography

De cijfers van de huidige ziekenhuisopnames spreken boekdelen. Er valt een gelijkaardig aantal niet-gevaccineerden en gevaccineerde 65-plussers op te tekenen. Met andere woorden: naarmate we ouder worden, worden we vaak ook steeds kwetsbaarder. Vaccins beschermen gezonde, robuuste mensen, maar bieden geen leeftijdscorrectie.

Is dat erg? Ja. Niemand wordt daar blij van. We hebben allemaal geliefden in onze nabije omgeving die (ver) over die leeftijdsdrempel zitten.
Maar is het vermijdbaar? Eigenlijk niet. Tenzij we de hele samenleving lam leggen, ten koste van alles en iedereen. Dat doen we al bijna twee jaar, en in het begin was dat verstaanbaar omdat we niet konden inschatten hoe dodelijk dit virus echt was. Intussen hebben we een beter beeld. Het is een stuk erger dan de griep, maar het is geen ebola. Het is ernstig genoeg om ons bang te maken, maar niet zó ernstig dat het de hele samenleving bedreigt. Precies daarom blijkt keuzes maken zo moeilijk. Maar eigenlijk is het eenvoudig: willen we een aantal slachtoffers tolereren? Of willen we iedereen, ook kinderen en jongvolwassenen, ook gezonde mensen die in de volle kracht van hun bestaan een wezenlijke bijdrage kunnen leveren, voor de rest van hun leven miserabel laten voortmodderen? Want dit beestje gaat nooit meer weg.

Beweren dat het ethisch niet verkeerd is dat sommige mensen soms ook gewoon (mogen) doodgaan, is een bijzonder lastige stelling omdat ze ons binnen de kortste keren terugbrengt naar nazisme en andere onfrisse systemen die dachten te kunnen oordelen over wie mocht blijven leven en wie niet. Maar hoe nobel ook de intenties, we kunnen als samenleving ook doorschieten in het andere uiterste.

Mijn eigen ouders en schoonouders, mijn ooms en tantes, ze bevinden zich allemaal in de kwetsbare hoge leeftijdscategorie. Denk dus niet dat ik dit soort uitspraken lichtzinnig doe, noch voor mijzelf, noch voor hen. Maar mijn persoonlijke belangen, en zelfs die van hen, hebben geen voorrang in een – mondiaal en tijdloos, want in essentie ecologisch – verhaal dat ons allen overstijgt.

De oude sjamanistische culturen waren diep doordrongen van het feit dat elke vorm van leven op een bepaald moment ten einde moet komen. Dat is hoe de dingen gaan. Daar mag verdriet bij horen, en rouw, en afscheid en de hele waaier van menselijke emoties die ons eigen zijn. Maar het valt niet tegen te houden.

Ephemeral *6 (c) Inaya photography

In het westen zijn we al vier decennia bezig de dood te bevechten met een krampachtigheid die fundamenteel problematisch is. Levensverwachting is maar te rekken tot op een zeker punt voor de kosten oneindig veel groter worden dan de baten. Dat punt waren we al voorbij vóór de Covid-crisis. Maar de dood voor blijven, en het virus ‘overwinnen’, was en is nog steeds het onderliggende credo van heel deze crisis.

Dat was ook uw credo, beste beleidsmakers, al sinds maart 2020, en dat is het ongetwijfeld nog altijd. En zolang er geen vaccin beschikbaar was, kon ik daar ook nog enigszins inkomen. Misschien waren er een paar onder jullie die dachten aan hun eigen zakken en hoe die beter gevuld konden raken, maar mijn mensbeeld is niet zo cynisch dat ik daar mijn standaard uitgangspunt van maak.

Maar nu is dat vaccin er, in Vlaanderen is 92% van de volwassen populatie ingeënt. Beter dan dit gaat het in ons deeltje van de wereld niet meer worden. Momenteel zit u geprangd tussen de eisen van de samenleving, die – terecht – een menswaardige vorm van bestaan terug willen en de smeekbeden van de zorg die – in hun uitgeholde toestand – de toeloop van patiënten niet meer aankunnen. Onder dat alles ruist de doodsangst die bijna niemand écht onder ogen wil zien.

Iedereen honderd jaar laten worden, in een veerkrachtig georganiseerd gezondheidssysteem of niet, is een Icarus-illusie. Nu is het moment waarop we moeten durven inzien dat het leven niet in alles door ons gecontroleerd kan worden.

Ephemeral *2 (c) Inaya photography

Dat vraagt dapperheid. Dat vraagt bescheidenheid en aanvaarding. Van u, en evengoed van ons als samenleving, want het is precies omdat we allemaal zo doodsbang zijn voor de dood dat we in de medische kramp geschoten zijn waar we nu in zitten. We noemen het alleen geen angst. We noemen het het recht van iedereen om zo oud mogelijk te worden.

Het is een onmogelijk ideaal. En in naam van dat ideaal zijn uw beslissingen zojuist een grens gepasseerd.

Het is een grens die de complottisten in onze samenleving voorziet van overvloedig koren op hun molen, en het is een zwaktebod, laten we daar geen doekjes om winden. Het installeert controle waar ze niet nuttig of performant is. Niemand is er blij mee, en geen enkel helder standpunt wordt ermee verdedigd.

Nee, u bent geen diepgaand complot aan het smeden. U bent ook de uitgeperste gezondsheidszorg niet écht uit de wind aan het zetten. Maar u durft ook niet voluit te gaan voor een samenleving die haar bestaansreden hervindt, ondanks en in dialoog met de eindigheid. U weet gewoon niet van welk hout pijlen maken en u probeert iedereen te vriend te houden. Het staat in de sterren geschreven dat dat niet werkt, en ik vrees dat het zich uiteindelijk tegen u zal keren, ten koste van ons allemaal.

Ik hoop uit de grond van mijn hart dat de doemscenario’s waar de complotdenkers mee zwaaien ons bespaard blijven. Maar dat zal in grote mate afhangen van onze gezamenlijke moed als samenleving – en uw beslissingen in dat kielzog, of als baken van visie – om ouderdom, ziekte en dood hun rechtmatige plaats te geven, naast robuustheid, groei en voorspoed.

Het is hoog tijd om de realiteit van het leven opnieuw in de ogen te durven kijken.

Ephemeral *7 (c) Inaya photography

Vriendelijke, zeer bezorgde groet,

Kirstin Vanlierde

3 gedachtes over “De tragiek van het zwaktebod

  1. Dag zusje,

    Een sterk artikel, een welgemeende proficiat!

    Ik heb één opmerking betreffende volgende citaat :

    “De cijfers van de huidige ziekenhuisopnames spreken boekdelen. Er is een evenredige verdeling tussen niet-gevaccineerden en gevaccineerde 65-plussers. Met andere woorden: hoe ouder je wordt, hoe kwetsbaarder je bent. Ouder zijn dan 65 is een even grote risicofactor als niet gevaccineerd zijn. Vaccins beschermen gezonde, robuuste mensen (doorgaans jonger), maar bieden geen leeftijdscorrectie.”

    Het is correct dat verdeling tussen gevaccineerde 65plusers en niet-gevaccineerden rond de vijftig % draait maar “evenredigheid” lijkt me sterk rekening houdend met de grootte van de r.p. populaties ( de eerste is veel omvangrijker dan de alsmaar slinkende groep anti-vaxers.

    Dikke zoen

    Paps

    Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s