De blauwe pillen zijn op

Stralend blauwe hemel met zon (c) Inaya photography

Ik ben weer thuis, maar het voelt nog niet helemaal zo. Iets in mij is gefragmenteerd, ontworteld.

Veel heeft te maken met de woelige toestand van de wereld. Ik snak naar de rust van mijn werkkamer, van een soort lockdownachtig isolement zelfs. Ik heb geen boodschap aan de overload aan activiteiten, vragen en aanbiedingen die mijn kant op komen. De vaardigheid om nee te zeggen heb ik in de loop van de jaren verworven omwille van mijn gezondheid. Ik zal ze heel bewust moeten toepassen nu, merk ik. Een ander ritme uitvinden voor mezelf dan de wereld me graag zou dicteren. Nu en dan eens pootjebaden in de stroom van de maatschappelijke drukte maar er niet meer zomaar de hele tijd op mee varen.

Die maatschappelijke drukte spat ook van de krantenpagina’s af. Bijna alles wat ik daar lees, maakt mij ofwel woest, ofwel droef, ofwel radeloos. En de spanningen lopen op. Laatst had ik nog een aanvaring met mijn vader omdat hij scherper dan ik van hem gewoon was kritiek uitte op de uitspraak van Anuna De Wever dat het geen zin had om een diploma te halen als er geen toekomst was. In het langeafstandsgesprek dat daaruit volgde, schreef hij: “Hoe vermijd ik, met zo’n perspectief, van in een val te lopen met aan het eind enkel depressieve en destructieve ideeën? Misschien met vast te houden aan mijn goedgelovigheid en diep in mij een stille hoop te blijven koesteren dat we er uiteindelijk met z’n allen gaan voor zorgen voor een vreedzame overgang naar een nieuwe maatschappij?”

Persoonlijk vrees ik dat mijn generatie de luxe niet meer heeft om goedgelovig te zijn en te hopen dat de dingen zich op een of andere magische manier wel zullen oplossen. Hoop klinkt mooi maar is een weinig constructieve houding. Zoals Hannah Arendt het omschreef, is hoop eerder een zoete wensdroom die ons een ontsnappingsroute biedt uit de angst, een manier om de confrontatie met de werkelijkheid en de gruwel die we niet écht onder ogen willen zien te vermijden. Hoop maakt passief en zorgt ervoor dat mensen dingen laten gebeuren die ze misschien wel hadden kunnen vermijden. Of ze hadden zich er minstens tegen kunnen verzetten. Duizenden joden uit de getto’s boden zichzelf vrijwillig aan voor transport naar de concentratiekampen uit hoop op iets beters (en/of angst voor nóg erger). Het mag duidelijk zijn dat geen van beide goede raadgevers zijn gebleken.

Vredig herfstlandschap (c) Inaya photography

Of het nu gaat over het spanningsveld tussen democratie en populisme/totalitarisme, tussen economie en ecologie, tussen wetenschap en ‘alternatieve feiten’, tussen volksgezondheid en de belangen van grof geld, overal voel ik de wereld die we kenden kraken en barsten. Dat maakt mij bang, ik zeg dat eerlijk. Het enige wat volgens mij nu een werkelijk verschil kan maken, is bewustzijn. Bewust Zijn, en ons bewust zijn van de feiten. Wakker zijn voor de realiteit die stilaan het karakter van een nachtmerrie krijgt.

De straalstroom maakt aanstalten om te stoppen. Het hele klimaat op aarde geraakt ontwricht en de massasterfte van soorten kan uiteindelijk onze eigen ondergang worden. De democratie graaft haar eigen graf door de oprechte bekommernissen van de gewone man straal te negeren, even hard als ze die straalstroom negeert, en zo de deur open te zetten voor populisme, totalitarisme en dictatuur. Welzijn, gezin, onderwijs, gezondheid en levenskwaliteit staan in de uitverkoop, ten voordele van megawinsten voor vervuilende bedrijven. Trump, Orban, Bolsonaro en co, de bosbranden in Australië en California, de overstromingen in de Ardennen, ze zijn niet meer dan het begin. Er is nog veel meer, veel ernstigers en veel ontwrichtenders op komst. Nee, aan hoop hebben we niets, vrees ik.

Daadkracht dan. De realiteit onder ogen zien.

Wat het ons daar moeilijk maakt, is dat die realiteit zo ingewikkeld is.
Is de wetenschap te vertrouwen? Hangt er van af in welke context. Dat wetenschappelijke inzichten en normen in het PFOS-schandaal van 3M geknecht worden door de overheid om de belangen van een monsterbedrijf te vrijwaren is misdadig, maar dat betekent nog niet dat ze geen kredibiliteit kan voorleggen op vlak van vaccins.
Zijn de C*-maatregelen een goed idee? Ja en nee. Alles hangt af van welk doel er bereikt wil worden, en dat op zich is weer een vraag in hoeveel vertrouwen we hebben in de mensen die ons leiden.
Is de C*-pas een goed idee? Ja en nee. Als tijdelijke noodmaatregel kunnen veel mensen er nog in komen en is er iets voor te zeggen, op de iets langere termijn is het een zwaar problematisch gegeven.
Heeft de overheid het goed met ons voor door ons met alle geweld te willen vaccineren? Ja en nee. Dat we met z’n allen honderd jaar zouden moeten worden en dat er niemand mag sterven is zowel nobel als totaal onhaalbaar. Dat de medische industrie een ziek verdienmodel heeft, betekent niet dat elke politicus corrupt is en geen enkele traditionele arts nog te vertrouwen.
Is het een goed idee om dichter bij de natuur te gaan leven? Ja en nee. We hebben behoefte aan groen maar nog meer open ruimte aansnijden is nefast, er moet juist meer wilde natuur komen, en minder menselijke aanwezigheid.
Is bewuster en soberder gaan leven belangrijk? Ja, maar het betekent niet per se dat we met z’n allen langer en gezonder zullen leven. We moeten ook weer leren doodgaan, en minder oud worden.

Enzovoort, enzoverder. De lijst is eindeloos, de complexiteit ervan ook. Maar eerder dan de complexiteit te aanvaarden, gooien we liever alles door dezelfde blender en hopen op een zwart-wit antwoord en een zondebok – die niet onszelf is, dat spreekt.

Bos in herfsttooi (c) Inaya photography

Waar het ons bijna altijd aan ontbreekt, is een hoger perspectief.

Neem nu de derde vaccin-dosis als voorbeeld. Alle messen voor of tegen worden al geslepen, vanuit wetenschappelijke, anti-vaxx of andere hoek. Maar of die derde prik medisch nu een goed idee is of niet, moreel én globaal is het een slecht idee. Want in de derde wereld is maar een paar procent van de bevolking gevaccineerd. Een derde prik voor ons in het westen betekent geen eerste of tweede voor hen. Met een virus dat over de hele planeet aanwezig is, getuigt dit van een dermate kortzichtige houding dat het bijna crimineel is. Al wat zo’n derde prik koopt, is een paar maanden valse gemoedsrust voor een gepriviligeerde klasse terwijl het grotere probleem in de échte wereld gewoon blijft bestaan en alleen maar verder toeneemt. Klinkt dat bekend? Kunnen we zo nog een probleempje of drie opnoemen waarbij telkens dezelfde bevoorrechten uit de wind gezet worden, terwijl de toestand in zijn geheel steeds grimmiger wordt?

“Waarom, ach waarom, heb ik toch niet voor die blauwe pil gekozen?” vraagt de verklikker uit de Matrix zich af voor hij al zijn vrienden uit het verzet gaat verraden bij de vijand. Voor wie de film niet kent: door het innemen van de rode pil konden rebellen ontsnappen uit het netwerk en gingen ze de echte realiteit zien; als ze kozen voor de blauwe pil konden ze voortleven in de illusie waarin ze gevangen zaten, in volledige onwetendheid – een zalige toestand volgens sommigen, en te verkiezen boven vrijheid en de kennis van de uitzichtloze situatie die de realiteit bleek te zijn.

De blauwe pillen zijn in onze samenleving heel erg lang in trek geweest. Maar ze werken een stuk minder goed dan vroeger en de voorraad raakt zienderogen op.
De tijd voor hoop is voorbij. Nu is het tijd voor moed.

Laatste dappere mini zonnebloem (c) Inaya photography

2 gedachtes over “De blauwe pillen zijn op

  1. Zoooo herkenbaar… ❤

    En wat die hoop betreft: ik ben helemaal mee met jouw redenering. En toch heb ik daar een kleine kanttekening bij. Als iemand volledig radeloos is, en dus al verlamd en niets meer doet, niets meer kán doen, is hoop juist dát wat hem erdoorheen kan helpen. Als hoop in zo'n stadium gevoed mag worden, kan de mens weer ademen, kan er weer actie ontstaan.
    't Ligt dus maar aan de persoonlijke situatie en iemands karakter, en aan de fase waarin iemand zit, of hoop verlammend werkt of juist productief, denk ik.
    Je allerlaatste zin zette de hoop op haar plaats in het grotere geheel. Heel juist, ook in mijn beleving!

    En ja, ook voor mij is bewust zijn het belangrijkste antwoord op onze angst voor het heden en de toekomst. En daarmee samengaand de verbondenheid ervaren met alles en iedereen – een verbondenheid die er sowieso is, of we ons daar nu bewust van zijn of niet.
    Ons ervan bewust zijn is wél véél fijner… 😉 ❤

    Geliked door 1 persoon

    1. Ik begrijp helemaal wat je bedoelt, Marieke. Maar zonder hoop zijn betekent niet per se verlamd zijn van radeloosheid. Verbeten van het leven houden is óók een bron van daadkracht, die niets met roze-wolkjes-hoop te maken heeft. In het artikel over Hannah Arendt waarnaar ik doorlink, wordt daar heel mooi op doorgegaan.

      Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s