Oorverdovende stilte

(c) Inaya photography


Daar is ze dan, de lente. Het seizoen van hoop en herstel, van een nieuw begin en een nieuw lied voor elke vogel.
Wat mij betreft is er nog nooit een vreemder seizoen geweest.

Een jaar geleden sprak ik mijn hoop uit dat een lockdown die alle activiteit stillegde voor ons allen een moment van bezinning kon betekenen. Deze crisis was al lang in de maak. Net zoals de recente uitbarsting van de vulkaan in IJsland voorspeld werd door ontelbare aardschokken in de weken die eraan voorafgingen, zo weten we al jaren dat de manier waarop we met de aarde, de wilde natuur en het evenwicht van de planeet omgaan regelrecht leidt naar een catastrofe, een afgrond.

Dat is geen individuele verantwoordelijkheid, maar een collectieve. Als wetenschappers al ruim veertig jaar de alarmbel luiden en op politiek niveau blijven de moedige beslissingen uit, dan krijg je waar we nu inzitten: een wereldwijde pandemie.

Dit is geen verrassing. De oerwouden kappen en de biodiversiteit ontregelen zou leiden tot precies dit soort uitwassen. Dit is voorspeld. En Covid is een vriendelijk en mild voorspel voor wat er nog gaat komen. Stijgende zeespiegels, extreme droogte, ergere ziektes en verlies van biodiversiteit zijn geen sprookjes meer. We mogen ons schrap zetten en we zouden beter eens serieus creatief beginnen nadenken: niet alles is te bedwingen met een lockdown.

Je zou dan hopen dat we tot inzicht komen. Dat onze beleidsmakers ballen kweken. Maar als er een ding duidelijk geworden is op het klimaatproces dat de afgelopen week heeft plaatsgevonden en waarvan David Van Reybroeck zo minutieus verslag heeft uitgebracht omdat de reguliere pers verstek gaf, dan is het dit – in zijn woorden: “De burgers smeken om klimaatbeleid, de overheden antwoorden met klimaatboekhouding.” Er is geen visie voor de toekomst in de geglobaliseerde kapitalistische samenleving, er zijn alleen ambtenaren die op de korte termijn hun belangen indekken en schermen met cijfers die niets maar dan ook niets te maken hebben met de wereld waarin onze kinderen en kleinkinderen over drie decennia zullen moeten zien stand te houden.

(c) Inaya photography



Zou het iets oplossen als we mea culpa slaan en zeggen: ons westers, neoliberaal economisch model, dat zich over de hele wereld heeft verspreid, heeft het eigenlijk fout? We kúnnen niet blijven groeien op een planeet die grenzen heeft wat betreft leefbaarheid, en die grenzen zijn al lang bereikt.
Of het nu gaat over de chemiereus die onze omgeving uitmelkt en vergiftigt of de kleine boer in de Amazone die zich gedwongen ziet om bos plat te branden om er een plantage te beginnen van iets wat hem hopelijk uit de zwartste armoede haalt, ze maken deel uit van dezelfde tragedie. Het zijn twee zijden van dezelfde munt, die van de onverzadigbare groei, ten koste van leefbaarheid, duurzaamheid, gezondheid en het leven zelf.

Nee, onze fout toegeven zou niet meteen iets oplossen. Intussen doen de beurzen wat ze altijd al deden (bubbels opblazen, illusies omzetten in geld), en kweekt extreem-rechts een bijzonder vruchtbare voedingsbodem uit de meer dan gerechtvaardigde verontwaardiging van degenen die tot op de bodem van de put worden geduwd door een maatschappelijke apparaat dat alleen nog sociaal is in naam, maar al lang niet meer in daad.

Een radicale omslag in de manier waarop we omgaan met onze grondstoffen, de mensenrechten, de biodiversiteit en het weefsel van het leven zelf, dát is wat we nodig hebben. Liefst gecombineerd met een ommezwaai in onze houding ten opzicht van onze sterfelijkheid – het spook waar we nu niet naar durven kijken en in naam waarvan we de hele samenleving al een jaar lam leggen.

Is het tragisch dat er mensen sterven aan een virus? Absoluut. Is het vermijdbaar? Nee. Dit is een natuurwet. En dit is het moment waarop wij mensen leren – eindelijk – dat we niet boven de natuur staan.



(c) Inaya photography


We kunnen doen alsof, natuurlijk wel. Daar zijn we meesters in. We kunnen oorlogstaal bovenhalen en beweren dat we dit virus gaan verslaan. Als het niet zo zielig was, zou het grappig zijn. Precies daarom sluiten we iedereen al een jaar lang op, ook wie nauwelijks hinder ondervindt van de ziekte. We jagen mensen die nog een heel leven voor zich kunnen hebben in gezondheid en voorspoed de armoede, de depressie en (ja, ik ga het grof stellen) de dood in omdat we ons krampachtig vasthouden aan de illusie dat we iedereen moeten en kunnen beschermen. Dat is zoiets als beweren dat we alle passagiers van de Titanic in de reddingssloepen gaan krijgen. De waarheid is: de plaatsen zijn beperkt. Alleen blijven wij doen alsof dat niet zo is.

Hier zijn geen ‘goede’ keuzes te maken. We zouden op zijn minst de eerlijkheid moeten hebben om dat te erkennen. Ik wil de oudere generaties die we proberen te beschermen niet koudweg klasseren als ‘dor hout’, een uitdrukking die in Nederland nogal eens in de mond wordt genomen en die maar al te gretig wordt opgepikt door iedereen die pleit voor plat eigenbelang ten koste van collectieve verbondenheid. Niemand in deze samenleving is dor hout dat zomaar mag worden opgeofferd. Maar het is nog iets helemaal anders om te proberen de oudste takken van de boom koste wat het kost te beschermen door in de wortels te gaan hakken. En dat is wat we nu doen.

Dit is een drama op alle fronten. Niemand van ons wil sterven, niemand van ons wil geliefden verliezen. Maar de krachten van de natuur kun je niet verslaan. We hebben als mensheid onze hand danig overspeeld, en nu krijgen we de rekening gepresenteerd. Dat is niet de schuld van wie nu het geluk/de pech heeft om op dit moment op Aarde te leven, maar wij zijn wel degelijk de generatie die er als eerste mee te maken krijgt. Dit gaat over ons, onze ouders, onze geliefden, onze kinderen. Ik vind dat zwaar klote. Wij hebben hier niet om gevraagd, en de meeste van de beslissingen die geleid hebben tot het punt waarop we ons nu bevinden werden lang voor onze geboorte al gemaakt. Maar ze zijn gemaakt, en ze hebben gevolgen, en die gevolgen zien we nu.





Onder het mom van bescherming voor alles en iedereen verglijdt de democratische staat langzaam maar zeker tot een samenleving met totalitaire trekken. Creatieve oplossingen die de levenskwaliteit ondersteunen worden systematisch afgeschoten ten voordele van omstandigheden die op sociaal, psychologisch, emotioneel (en zelfs economisch) vlak nefast zijn. We beweren de samenleving te willen redden, we verklaren het menselijk leven heilig boven al het andere. Maar wat voor leven hadden we dan precies in gedachten? Niet dat waar we nu met z’n allen middenin zitten, wil ik wedden.

Dit vraagt debat.
Dit vraagt heldere discussie.
Dit vraagt radicale eerlijkheid.
Dit vraagt dat we de afgrond waar we op af stormen eindelijk benoemen voor wat ze is.

Ik was de afgelopen weken een aantal keer in de Plantentuin van Meise. Het prachtige park daar ontwaakt voor de lente. De bosanemonen, de wilde viooltjes en de magnolia’s ontwaken, de bamboe krijgt nieuwe scheuten. In de serres bloeien de tropische planten, cactussen en zelfs de zeldzame reuzearonskelk alsof er niets aan de hand is.


(c) Inaya photography



Soms overvalt mij de verleiding om daar te blijven, veilig onder de stolp van die kassen vol rijkdom. Ik lijk wel wat op Reya, mijn dierbare personage. Maar net als zij heb ik op de harde manier geleerd dat de wereld groter is dan mijn illusoir universum. Ik heb de luxe niet om te doen alsof mijn serre de hele wereld is. Er is veel meer aan de hand, en alles waarvan ik hou is kwetsbaar.


De confrontatie die op ons afkomt, is niet met één virus, maar met de ontregeling van de hele planeet. Het is tijd dat we van onder onze stolp komen. Die confrontatie is genadeloos, maar ze zet alles in perspectief.

Wie van ons durft in de spiegel kijken, en durft luidop te zeggen dat zijn of haar leven belangrijker is dan dat van alle andere levensvormen op de planeet?

Wie?

Ik hoop om eerlijk te zijn op oorverdovende stilte.


(c) Inaya photography

9 gedachtes over “Oorverdovende stilte

  1. Oh Kirstin… wat een rake en diep rakende tekst! Zo genadeloos als de confrontatie waarover je schrijft zijn ook je woorden. Hoe harder moet je nog roepen? Hoe mes-scherper nog je conclusies? Waarom zien niet meer mensen wat jij ziet, ervaart, weet? Ik huil erom…

    Geliked door 2 people

      1. Ik heb (inmiddels) ook het gevoel dat het meer huilen van (opluchting om) herkenning is in je woorden – en dat is goed. Dat er van alles ‘stroomt’. En ja: dat potverdorie-gevoel….

        Geliked door 2 people

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s