De wijsheid van de slipschool

Weet je wat soms komisch maar vaker tragisch is om gade te slaan?
De kracht van herbevestiging.

We oogsten wat we zaaien, ook in gedachten, schreef ik al eerder. Als we negatieve beelden rondstrooien, zullen we die ook verder verspreiden. We maken precies datgene wat we niet willen sterker omdat we het er constant over hebben.

‘Bubbels, anyone?’ (detail) (c) Walkerbetweenworlds


Een heel concreet voorbeeld in de hele C*-soep. Ik lees berichten van mensen die ongerust zijn dat de overheid bewust bezig is om een vorm van totalitaire controle te installeren. Ze vinden de maatregelen vaak buitenproportioneel en vrezen dat ze nooit meer zullen opgeheven worden. Ook de manier waarop vaccinatie gepromoot wordt vinden ze om precies dezelfde reden manipulatief en een eerste bewijs van die totalitaire sturing. Ze hameren bovendien vaak ook op het gebrek aan honderd procent zekerheid en transparantie over de veiligheid van die vaccins en de geldstromen die erachter zitten, wat maakt dat er in vele hoofden een onbewuste inhoudelijke verstrengeling ontstaat tussen de maatregelen en het vaccin. Hoe luider er geroepen wordt, hoe meer er op dezelfde nagel geklopt wordt dat wat de overheid doet niet te vertrouwen is, hoe meer mensen ook twijfelen of zo’n vaccin wel een goed idee is.

Een realistisch scenario dat zich als gevolg hiervan ontwikkelt, is dat er een aanzienlijk aantal mensen zal weigeren, twijfelen of uitstellen om zich te laten vaccineren. Het gevolg dáár weer van, is dat de besmettingen hoog blijven en dat de overheid zich genoodzaakt ziet om een aantal maatregelen langer aan te houden. En laat dat – het aanhouden van de maatregelen – nu precies zijn wat de angststemmen al de hele tijd ‘voorspellen’ en dus ook zullen zien als een bevestiging van hun gelijk. Alleen hebben ze blijkbaar niet door dat ze er zelf mee voor gezorgd zullen hebben.

‘Bubbels, anyone?’ (detail) (c) Walkerbetweenworlds

Hiermee wil ik niet gezegd hebben dat ik zelf ook geen twijfels heb bij hoe we de C*-crisis aanpakken, en dat ik plots een grote voorstander geworden ben van zoveel mogelijk maatregelen. C* is een symptoom van iets veel groters, en in onze bestrijding ervan focussen we óók weer op de symptomen. Daarbij maken we op een aantal vlakken ook nog eens het gezonde weefsel van de samenleving kapot. Dat vind ik lastig om aan te zien en soms zeer zwaar om in te leven. En er wórdt soms effectief overgereageerd, door zowel overheid (avondklok) als ordehandhavers (kinderen opsluiten). Dat is problematisch en zou voer moeten zijn voor een sereen maar ernstig debat over de grondwet en democratische beslissingsmechanismen.

Nu echter, in de tunnelzicht-focus van het allen-tegen-C*-verhaal waarbij de overheid met als (verdedigbaar) doel zo weinig mogelijk doden wel meer beslissingen neemt die heel erg zwaar vallen voor heel erg veel mensen, worden zulke uitschieters door velen door de vingers gezien of zelfs toegejuicht – wat eigenlijk niet oké is. Tegelijk zijn ze extra koren op de molen van wie er slechte bedoelingen in leest. Op die manier verharden de standpunten en slinkt de bereidheid tot dialoog. Het enige wat in een dergelijk klimaat gedijt, zijn angst, polarisering en de besmettingscijfers.

Wat Big Pharma betreft: die heeft beslist boter op het hoofd, maar veeleer door het jarenlang pushen van medicatie ten koste van gezondere en goedkopere oplossingen, tot en met het beïnvloeden van studies daarover. Dat heeft hen – terecht – een kwalijke reputatie bezorgd. Maar in het productie- en distributieproces van de vaccins zijn zoveel facetten ettelijke keren complexer dan het simplistische rekensommetje winkelprijs – productiekost = woekerwinst. Ze verdienen er alvast minder aan dan de man in de straat denkt. De echte woekerwinsten maken ze op producten als antidepressiva, die onze overheid gul terugbetaalt terwijl ze psychotherapie in het verdomhoekje blijft duwen. Dát soort scheefgroei is problematisch. Maar iets al vaccinproductie en -verdeling is nu juist waar Big Pharma voor bedoeld is. Laten we hen op dat vlak alsjeblieft hun werk laten doen – ze doen het om het plat te zeggen nu eens een keertje deftig.



Bovenstaand beeld zag ik passeren op sociale media. De context waarin het verscheen, was er een van het soort zichzelf herbevestigende argwaan als ik hierboven beschreef. De vrije vogels zijn met andere woorden degene die de maatregelen niet willen volgen of het vaccin niet willen nemen. Er zit een grond van waarheid in de cartoon, daar niet van. Maar dat maakt het geheel niet minder ironisch.

Dat de grootste groep menselijke vogels vandaag in de kooi blijft zitten, is niet omdat ze bang zijn voor vrijheid, maar beducht voor de dood. Want die is bij een totaal loslaten van de maatregelen zeer reëel aanwezig. C* is ebola niet, goddank, maar het is ook geen verkoudheid. Hoeveel precies ‘veel’ of ‘weinig’ doden zijn, is een discussie over procenten, en als een meerderheid van de samenleving beslist dat het menselijk leven heilig is en de dood onze grootste vijand die ten allen prijze moet worden bevochten, dan liggen de maatregelen die we nemen gewoon in lijn daarmee.

Persoonlijk ben ik van mening dat we best een pak filosofischer en meer aanvaardend zouden moeten kunnen omgaan met de dood – zie eerdere blogs – maar een wereldwijde pandemie is misschien niet hét beste moment om dat ijzer actief te smeden. De meesten van ons zijn op dit moment veel te bang, of worden op zijn minst veel te hard geconfronteerd met onze persoonlijke sterfelijkheid en die van onze dierbaren, om rustig het idee in overweging te nemen dat we de dood moeten durven herwaarderen.

Maar C* zet wel een loep op ons zeer diep ingebakken antropocentrisme, zoveel is zeker. Dat de mensheid zich het centrum van het universum waant, vind ik al veel langer een bijzonder problematische drijfkracht, en we zien ze nu ook weer aan het werk. C* heeft ons leven dan wel door elkaar geschud, ze heeft de meesten van ons daarom nog niet geleerd dat we maar een heel klein onderdeeltje zijn van een geheel dat veel groter en krachtiger is dan wij, en dat enige bescheidenheid daaromtrent ons zou sieren. Maar ik ga mijn ongenoegen daarover niet uiten door te stellen dat de regels van de samenleving niet voor mij gelden omdat ik het beter weet. Ik wil wel kritiek kunnen geven op die regels, en vragen kunnen stellen over de zinvolheid en de onderliggende bedoeling ervan, in de hoop mee te werken aan een mentaliteitsverschuiving.

‘Bubbels, anyone?’ (detail) (c) Walkerbetweenworlds

Er is nog een reden waarom bovenstaand beeld van de vogelkooi zo ironisch is. De vaccinatieparadox, noemde een facebookkennis het. Ik citeer hem even. “In de marge van het debat rond de Coronavaccinaties duikt een interessante filosofische paradox op. Viroloog Van Ranst argumenteert dat vaccineren beter niet verplicht wordt, omdat een verplichting altijd weerstand oproept en het resultaat dan zou kunnen zijn dat vaccineren in het algemeen een knauw krijgt. Hij gaat er daarbij automatisch van uit dat de tegenstanders er alles aan doen om voorstanders om te praten. Hij heeft daar blijkbaar een punt, want het is inderdaad opvallend hoe de tegenstanders van vaccinatie zich uitputten in argumenten om voorstanders naar hun anti-kamp te lokken. Ze ontpoppen zich daarbij regelmatig als echte anti-vaccinatieverkopers. Op de keper beschouwd is dit vreemd gedrag. Gedrag dat om te beginnen voorbijgaat aan de persoonlijke vrijheid. Ieder moet immers voor zichzelf kunnen beslissen welke chemische stoffen hij in zijn lijf toelaat. Bovendien geldt in dit geval: hoe meer mensen zich laten vaccineren, hoe zekerder de vaccinweigeraars kunnen zijn dat zij zelf gerust worden gelaten. En hoe kleiner de kans dat de Coronavaccinatie ooit verplicht wordt. Contra-productief gedrag dus. De gedrevenheid waarmee de anti-vaccinatie-apostelen hun geloof willen verspreiden is dus onnatuurlijk. Met een blinde negatie van de vrije wil en een totaal gebrek aan respect voor het individuele recht op zelfbeschikking. En is het nu net niet dié aanslag op de persoonlijke vrijheid die bij zovelen al een jaar dwars in de keel steekt? Vreemd beestje, de mens.”

‘Weet je wat het eerste is wat ze je leren op de slipschool?’ zegt mijn man, die ooit een slipcursus volgde (iets waar ik in sneeuwtijden jaloers op ben). ‘Dat je, eens je voertuig begint te slippen, heel bewust je ogen gericht moet houden op de weg, en niet mag focussen op waar je vreest tegen te botsen – obstakel, vangrail, tegenligger… Want je handen volgen automatisch je ogen, en dan stuur je zonder het te beseffen de slippende wagen er recht naartoe. Je moet ten allen tijde je ogen houden op het punt waar je heen moet.’

Wat je aandacht geeft, groeit. Waar je je op focust, daar bots je tegen aan, dat trek je naar je toe of help je mee werkelijkheid worden. Dat principe geldt niet alleen voor de dingen die je wil, maar als je niet bewust beseft waar je mee bezig bent ook voor de dingen die je vreest, zoals de totalitaire staat of een vaccinpaspoort. Ik moet er aan denken bij elke steeds nijdiger uithaal die ik lees op sociale media.

Als er iets is wat ik een heleboel mensen vaccinatiegewijs zou willen toedienen, dan is het wel de wijsheid van de slipschool.

‘Bubbels, anyone?’ (c) Walkerbetweenworlds

3 gedachtes over “De wijsheid van de slipschool

  1. Jouw redeneringen zijn haast altijd ook die van mij, alleen veel erudieter verwoord. 🙂 Met dank! ❤

    Nu is er één ding uit het citaat dat je aanhaalt, waar ik graag een kanttekening bij zet, en dat is: "Op de keper beschouwd is dit vreemd gedrag. (…) De gedrevenheid waarmee de anti-vaccinatie-apostelen hun geloof willen verspreiden is dus onnatuurlijk." De redenering klopt, hoor, maar de paradox komt in een ander daglicht als je beseft dat zowel de mensen die vóór vaccinatie als zij die ertegen zijn, elk hun argumenten hebben – en nu komt het – met als motivatie tegemoet te komen aan hun bezorgdheid rond heel deze crisis, zowel voor zichzelf als voor elkaar. Want de ware natuur van de geestelijk gezonde mens is om te willen helpen…
    Dus eigenlijk is beider gedrag op zich een goed teken – 't komt er alleen (door angst en kuddegeest gedreven) nogal verwrongen uit…
    En nu schrijf ik dat allemaal vrij ongenuanceerd, hoor, 't is vooral om 't punt duidelijk te maken. 🙂

    Geliked door 1 persoon

    1. Ik snap het helemaal, lieve Marieke. Iedereen wil niet alleen doen wat goed voelt voor zichzelf, maar ook zoveel mogelijk mensen behoeden voor wat hij aanvoelt als werkelijk problematisch. Dat kan een totalitaire staat zijn, of de rabbit hole van complottheorieën, het hangt er maar vanaf waar je zelf staat… De bedoelingen zijn bijna altijd nobel, hoe verwrongen ook.
      Ik vond de kerngedachte van het citaat wel heel verfrissend en wilde het daarom in zijn totaliteit overnemen, sommige dingen verliezen aan kracht als je erin gaat knippen.
      Opvallend genoeg kwamen veel van de reacties op dit stukje (het was een post) precies van mensen die huiverachtig stonden tegenover vaccins en vonden dat het de andere kant is die hén viseert… Het is en blijft een dikke, troebele soep.

      Geliked door 1 persoon

      1. Ja… ik denk zelf dat dat komt omdat we – vanuit angst – éérst en voorál zien (en bevestigen) wat ons scheidt, en nauwelijks (meer) wat ons bindt. Dat laatste kun je natuurlijk alleen vanuit liefde, niet vanuit angst. Verbinding, verbondenheid, is in tijden van crisis plots nóg minder vanzelfsprekend, terwijl het er paradoxaal genoeg ALTIJD is, of wij dat nu zo ervaren of niet. Dat is hetzelfde met de natuur: we spreken altijd over “wij” en daarnaast “de natuur”; we geven daardoor uiting aan hoe ‘afgescheiden’ we ons voelen, terwijl we zelf natuur ZIJN.
        Ik moet zeggen dat voor mezelf de puzzelstukken (mee dankzij deze crisis) hoe langer hoe meer in elkaar schuiven, zelfs al heb ik op heel veel vragen geen antwoord. Er is iets dat helemaal klopt… 🙂

        Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s