Tijd om de standaard te verlagen

Een opiniestuk dat ik een tijdje geleden inzond naar De Standaard en dat de krant uiteindelijk nét niet haalde. Daarom publiceer ik het alsnog hier. Het is, met het oog op de opiniepagina’s, iets scherper van opzet dan mijn andere stukken. Meestal probeer ik zachter te zijn. Sorry als het iemand choqueert.

(c) Inaya photography



Wij leven in een samenleving van uitmuntendheid. We verleggen al meer dan een eeuw consequent onze lat, naar boven toe. Levensverwachting, levenskwaliteit, belang van diploma’s, materiële welvaart, afstand die we kunnen reizen, eisen die we stellen, verwezenlijkingen van de wetenschap… Telkens als we iets bereiken, denken we alweer verder. We zijn nooit verzadigd, en onze honger naar excellentie gaat ten koste van onze omgeving (ecologisch, menselijk, planetair).

Dat is in goede tijden een kwalijke eigenschap – elke andere soort in de natuur die gelijkaardig expansief gedrag stelt, noemen we een plaag. Nu, te midden van een wereldwijde pandemie, is het ronduit gevaarlijk. En in de eerste plaats voor onszelf.

We willen zoveel mogelijk mensenlevens sparen, én we willen onze gezondheidszorg boven water houden. Nu moeten we om te beginnen durven toegeven dat onze gezondheidszorg focust op technologische hoogstandjes en een steeds langere levensduur van elke individuele patiënt, vaak tegen een enorme financiële kost. En als we moeten besparen, doen we dat al decennia consequent door technologie en rendement te laten voorgaan op menselijkheid en omkadering.

We schuwen de vraag doorgaans in debatten, maar een samenleving die zichzelf verlicht noemt, moet ze niettemin durven stellen, dus ik doe het hier onomwonden: is dit soort medische uitmuntendheid in een pandemie het juiste doel? Of zelfs maar een haalbaar doel?

(c) Inaya photography



Daardoor bevindt onze samenleving zich nu al negen maanden lang in een toestand van (semi)lockdown, van angst en dwangmatig gedrag. De polarisering groeit (wie zich steeds meer vragen stelt bij de heersende gang van zaken vindt weinig gehoor bij het koor van ‘nog even volhouden’) en de standpunten verharden, en intussen krijgen we het allemaal steeds moeilijker. En nog steeds stelt niemand de vraag hierboven. En wie het doet, durft het meestal nog niet luidop. Het is niet minder dan vloeken in de maximalisatiekerk.

Dat we diep doordrongen zijn van de noodzaak van die torenhoge standaarden, wordt niet alleen duidelijk in de hardnekkigheid waarmee we elk leven willen redden, maar ook in de manier waarop we tegelijkertijd eisen blijven stellen aan een samenleving die gebukt gaat onder de maatregelen.

We willen zoveel mogelijk medische excellentie voor alle patiënten – maar we ontkennen daarbij dat we het leven voor alle andere mensen onmogelijk en onleefbaar maken. En als we het niet ontkennen, blijven we op een of andere manier toch wel denken dat het allebei tegelijk moet kunnen, en wel met de onwaarschijnlijk hoge standaarden die we al een aantal decennia als norm hebben. Het is precies ons streven naar maximalisatie dat ons de das omdoet, zowel in ons ‘gevecht’ met het virus in de IC’s als in de samenleving. Bovendien leggen we onze prioriteiten ronduit verkeerd.

Waarvan hebben mensen op het einde van hun leven spijt? Daar verschenen in betere tijden een aantal interessante artikels over. Als het er écht op aan komt, zo blijkt, betreuren we dat we te veel opgeslorpt waren door ons werk, door materiële en financiële kwesties, door wat anderen van ons dachten en wilden. We hebben spijt dat we niet meer tijd maakten voor wat er echt toe doet. En wat dat precies is, blijkt ook voor zowat iedereen hetzelfde: contact met de mensen die we graag zien; durven luisteren naar ons eigen gevoel; durven verwoorden wat we voelen; tijd maken voor schoonheid, verbondenheid, zingeving; durven kiezen voor geluk.

Valt er u ook iets op? Het zijn precies al deze essentiële dingen die we in naam van het ‘winnen van de strijd tegen C**’ nu al maandenlang de nek omwringen.


(c) Inaya photography



Wie blijft volhouden aan de noodzaak van medische excellentie als absolute prioriteit, zou op zijn minst het verstand moeten hebben om een aantal van de andere standaarden te verlagen. Dit is niet het moment om van werknemers maximale efficiëntie te vragen, om kinderen en jongeren door de gebruikelijke mallemolen van lessen, deadlines, prestaties en examens te pushen, om scholen aan doorlichtingen te onderwerpen. We kunnen niet tegelijk inzetten op maximalisatie in de zorg en maximalisatie van alle andere aspecten van het dagelijks leven zoals we dat gewoon zijn. We moeten onze standaarden verlagen. Drastisch op één vlak, of een beetje op beide. Middelmatigheid mag ook wel eens de norm zijn, in het zicht van een crisis van dergelijke omvang. Helaas is daar niets van te merken.

Waarom focussen we op productiviteit ten koste van menselijk welzijn? Daardoor neemt zowel de professionele druk toe voor wie moet werken, als de financiële kater en de diepe zinloosheid voor wie het niet mag.

Waarom beperken we sociaal contact drastisch maar zoeken we geen antwoord op de eenzaamheid en ontreddering die daaruit voortkomen? Een hashtag of het nummer van een psychologische steuntelefoon delen op sociale media is écht niet genoeg.

Waarom blijven voor scholieren alle academische eisen, inclusief examens en deadlines, gelden? We maken de manier waarop ze dat moeten bolwerken moeilijker. Tegelijk ontzeggen we hen sociale contacten, spontaniteit, kunst en expressie.

Waarom ontnemen we jongeren elk zinnig toekomstperspectief (ook op de lange termijn – zie klimaatverandering waarvoor we als struisvogels de kop in het zand blijven steken en waarvan zij als eersten de dupe gaan worden)?

Waarom sturen we mensen uit onderbetaalde en zwaar overbevraagde sectoren als zorg en onderwijs met een schouderklopje en een driedubbele workload terug naar af?

Waarom laten we de kwetsbare gezinnen en groepen nog meer in de steek dan we gewoonlijk al doen? Al wie 33 euro een redelijk bedrag vindt voor een gezin onder de armoedegrens, moet eens heel hard in de spiegel gaan kijken.

Waarom stellen we onze angst voor de dood en onze torenhoge standaarden niet in vraag, maar zetten we wel angst en schuldgevoel in als drukkingsmiddel?

Waarom kleven we iedereen die twijfels heeft bij deze gang van zaken een vijandbeeld op en smoren we bijna elke vorm van inhoudelijk debat?

Hoe groot het gevaar is dat Covid medisch werkelijk stelt voor individuele mensen laat ik aan artsen om te beantwoorden. Maar wat het breder maatschappelijke perspectief betreft, lijkt het steeds duidelijker dat het niet Covid is dat onze samenleving ondermijnt.

Dat doen we zelf, door de manier waarop we ermee omgaan.


(c) Inaya photography

5 gedachtes over “Tijd om de standaard te verlagen

    1. Nee, totaal niet. De verantwoordelijke redacteur liet me weten dat hij het een aantal dagen in de running had gehouden, maar er wordt heel veel ingestuurd en ze moeten het gros van de stukken weigeren. Ik heb zelf nog op een redactie gewerkt, ik weet dat dergelijke keuzes te maken hebben met heel andere factoren en vaak samenhangen met de meest acute actualiteit, lopende debatten of stomweg beschikbare plaats in het papieren medium. Dus geen zorgen, er is openheid voor publiek debat. En maar goed ook.

      Geliked door 1 persoon

      1. Zeg, Kirstin, en op VRT NWS?
        Ik lees daar nu toevallig: “VRT NWS wil op vrtnws.be een bijdrage leveren aan het maatschappelijk debat over actuele thema’s. Omdat we het belangrijk vinden om verschillende stemmen en meningen te horen publiceren we regelmatig opinieteksten. Elke auteur schrijft in eigen naam of in die van zijn vereniging. Zij zijn verantwoordelijk voor de inhoud van de tekst. Wilt u graag zelf een opiniestuk publiceren, contacteer dan VRT NWS via moderator@vrt.be.”

        Geliked door 1 persoon

Geef een reactie

Vul je gegevens in of klik op een icoon om in te loggen.

WordPress.com logo

Je reageert onder je WordPress.com account. Log uit /  Bijwerken )

Google photo

Je reageert onder je Google account. Log uit /  Bijwerken )

Twitter-afbeelding

Je reageert onder je Twitter account. Log uit /  Bijwerken )

Facebook foto

Je reageert onder je Facebook account. Log uit /  Bijwerken )

Verbinden met %s