Baarmoederwijsheid

J&A Hamme_019 (2) zw ed
(c) KV

 

Ze staan in het gelid als standbeelden in een overwoekerde galerij,
het midden houdend tussen dode olifanten en houten kariatiden.

Ze herinneren eraan dat het leven robuust is, zelfs in de dood
en dat beschermingen die openscheuren portalen zijn
naar nieuwe dimensies.

Hun wijsheid is die van de baarmoeder, de oudste soort.

 

J&A Hamme_025 zw ed
(c) KV

 

En terwijl wij langzaam uiteenvallen
voelen we telkens weer de hartslag van het licht
dat naar ons reikt, net als wij

onweerstaanbaar haar vlammen zoeken.

 

J&A Hamme_018 zw ed cut
(c) KV
Advertenties

Licht

De ogen van de bedelaarster aan de ingang van het station

Barcelona_029 ed cut
(c) KV – licht stroomt door de glasramen in de Sagrada Familia, Barcelona

Licht is altijd een bron van inspiratie voor mij.
Nee, schrap dat.

Licht is een fysieke ervaring, een zintuiglijk hoogtepunt dat me vervult met iets wat ik niet echt kan benoemen, en wat achteraf altijd weer geuit wil worden, de wereld in. Doorheen woorden, een lied, een emotie.
Gewoonlijk maakt licht mij gelukkig op de fijnste manier.
Soms, echter, stemt het mij droef.

Als ik naar het werk pendel, moet ik overstappen in Brussel-Noord. Mijn eindstation is wat de kinderen het station van dinomuseum noemen. Volwassenen kennen het als een van de stations het dichtst bij het Europees Parlement. Het dichtstbijzijnde metrostation, Maalbeek, was het doelwit van de terroristische aanslag vorig jaar.

Er wordt gewerkt aan dat specifieke spoor. Treinen naar Namen of Luik worden omgeleid op de lange afstand. Daarom stap ik al twee weken af in Brussel-Centraal, om vandaar te voet naar mijn kantoor te lopen, een wandeling van twintig minuten.
Dat is niet echt ver, maar (1) wel bergop, (2) mijn astmalongen zijn niet in topvorm en (3) de luchtkwaliteit van onze hoofdstad is de slechtste van het land. Maar ik vind overvolle bussen en metrostellen nog erger dan uitlaatgassen, dus loop ik toch.

Aan de uitgang waarlangs ik het station verlaat, zit een vrouw. Ze moet een jaar of vijftig zijn. Ze ziet er moe, verwaaid en triest uit. Ze bezet een hoek en houdt een beker vast. Elke voorbijganger begroet ze met dezelfde ‘Bonjour. Merci.’, een zielig, onophoudelijk deuntje terwijl de pendelaars langs haar heen stromen.
Ik werp met plezier een muntje in de openstaande vioolkist van een straatmuzikant, maar met bedelaars weet ik me geen raad. Het wordt moeilijk, na een tijd, om alle menselijke ellende die je ziet in de straten van de hoofdstad nog te verteren. Mijn hart is verscheurd, mijn verstand vertelt me dat ik onmogelijk al die mensen te eten kan geven, en soms deins ik gewoon terug voor hun miserie of hun vijandigheid. Ik voel me een lafaard, en ik ben er waarschijnlijk een, zoals ik me langs hen haast, en probeer hen niet aan te kijken.

Iets aan de vrouw bij de uitgang van Brussel-Centraal was anders. Of misschien was ik die ochtend anders. De roltrap bracht me naar boven en voor een moment waren we op dezelfde ooghoogte. Terwijl ik van de roltrap stapte en naar de uitgang liep, zei ze, zoals tegen iedereen: ‘Bonjour’. Ik glimlachte. ‘Bonjour.’

Het licht in haar ogen.

Ik geloof dat ze gelukkiger was met mijn simpele antwoord dan met wat voor som ik haar ook had toegestopt.
Voor een ogenblik waren we gewoon twee zielen die een oprechte ontmoeting hadden.

Ik heb haar sindsdien nog een aantal keer gezien, zittend op haar plekje waar ik de dag in stap.
Ze herkent me. We glimlachen en groeten elkaar.

Ik geef haar geen geld, maar wel iets anders, geloof ik.
Als de onderhoudswerken aan mijn treinverbinding achter de rug zijn en mijn pendelroutine zich hervat als vanouds, zal ik haar missen.

Bxl city_251 cut
(c) KV – Brussel, Europese wijk

Woorden weven

Poes roos spin_042 ed cut
(c) KV

Woorden zijn botte instrumenten.

Hoe praat je oprecht over iets zonder dat je precies datgene wat je probeert te beschrijven doodmaakt?
Hoe benader je een gevoel op zo’n manier dat anderen erin kunnen delen?

De quantumfysica heeft aangetoond dat je een verschijnsel kunt beïnvloeden alleen maar door het te observeren (zo vreemd is dat niet: stel je voor dat er iemand met een camera op je af komt en een foto van je wil maken). En hoeveel indringender nog zijn woorden. Het is immers hun aard om te beschrijven, te definiëren en te classificeren.
Speld de vlinder op de muur. Hij verroert zich beslist niet meer.

Als je iets te direct benadert, kan je het alleen maar beschadigen, wat je werktuig ook is.

Dus schrijf poëzie. Vertel een verhaal. Maak kunst.
De boodschap zit in het gevoel dat je erin slaagt te wekken, nooit in de woorden zelf.

Want het leven wordt geweven.
En magie is een web.

Poes roos spin_008 ed cut2
(c) KV

 

Wat dacht je daarvan?

Angst, pathologisch puberen en blanke suprematie

So you found a girl who thinks really deep thoughts
What’s so amazing about really deep thoughts?
Boy, you best pray that I bleed real soon
How’s that thought for you?

(Je valt dus op een meisje dat heel diep nadenkt
Wat is er zo bijzonder aan heel diep nadenken?
Gast, je hoopt maar beter dat mijn maandstonden snel beginnen
Wat dacht je daarvan?)

 

Ze zingt het al meer dan een week in mijn hoofd, Tori Amos. Ik hou al jaren van haar werk, en Silent All These Years is natuurlijk een klassieker. Maar als een fragment van een liedje onverwacht opduikt in mijn gedachten, zonder dat ik het nummer hoorde, dan wil dat meestal zeggen dat ik eens goed naar de tekst moet kijken omdat er een onbewuste boodschap aan mezelf achter zit.

Behalve mijn bewondering voor Amos’ meesterschap dat ze erin slaagt een compleet plot mét uitgewerkte personages te schetsen in amper vier regels, is wat mij het meeste treft aan dit stukje de gefrustreerde maturiteit van de vrouwelijke stem.

Wat is er zo bijzonder aan heel diep nadenken? Als je een hart in je borstkas hebt en hersens in je kop, waarom zou je dan niet heel diep nadenken?
Ja, waarom niet? Als puber had ik nooit zo’n grote mond, maar ik herken wel dit gevoel.

Dagje Gent_023 zw ed
(c) KV

Ik oordeel niet, het is eerder een soort eenzaamheid, zoals die van een woudloper die een hoge bergpas oversteekt, en met iets van verlangen omkijkt naar de lichtjes in het dorp, veilig beschut in het dal. Zij die daar wonen, hebben geen idee van hoe het er hierboven uitziet, en ze kunnen of willen de tocht niet maken, en hij weet dat zijn thuis niet daar beneden ligt.

Er zijn maar weinig reizigers op dit bewuste pad, dus ja, het wordt wel eens eenzaam. Pas veel later leer je dat je alvast niet de enige bent, en dat er mensen zijn met wie je je verwant voelt, die de lucht op grote hoogte misschien niet op precies dezelfde manier inademen als jij, maar die weten hoe ze de hoge passen veilig kunnen oversteken, en die je binnenhalen als familie.

Dus nee, er is niets bijzonders aan heel diep nadenken. Het vraagt wel een specifiek soort inspanning (of moet ik zeggen: groeiproces?) om dat punt te bereiken, en sinds zoveel mensen het gevoel hebben dat die weg niets voor hen is (of ontmoedigd worden om eraan te beginnen) worden zij die er wel voor kiezen nogal eens bekeken met – in het gunstigste geval – verbazing en – in het slechtste – vijandigheid.

Waarom heb ik het hierover?
Ah, daar is die goeie ouwe Bill Plotkin weer.

Een confronterende uitspraak van deze dieptepsycholoog en wildernisgids is dat de westerse beschaving in zijn geheel de grootste moeite heeft om op te groeien voorbij het stadium van de adolescent. Adolescent in de betekenis van: de neiging hebben om te streven naar aanvaarding binnen de eigen kring, om helden en veroveringen te vereren, en om een onverzadigbare honger voor materieel comfort, erkenning en succes te stimuleren voorbij enige redelijk grens. Ik ben eerlijk gezegd geneigd hem gelijk te geven.

 

Net als zoveel anderen over de hele wereld was ik geschokt door wat er gebeurde in Charlottesville. Maar terwijl ik zat te kijken naar de Vice-reportage over de alt-right leidersfiguur Chris Cantwell had ik het gevoel dat ik Bill Plotkins stelling voor mijn ogen geïllustreerd zag.

1503067513518-Screen-Shot-2017-08-18-at-105506-AM.pngChris-Cantwell17-christopher-cantwell.nocrop.w710.h2147483647

Ik val niet voor clichés, zoveel moge ondertussen duidelijk zijn. En ik weet maar al te goed hoe kwaadheid in feite altijd een vermomming is voor iets wat veel dieper zit, en doorgaans kwetsbaar, bang en triest is. Maar toch dacht ik dat extreem gewelddadig of fascistisch denken een gezicht zou dragen dat leek op een kruising van Rocky en Darth Vader: macho, donker, sterk en totaal overtuigd van het geweld waarvan het doordrenkt was.

Maar de man die getoond werd in de documentaire was niets meer dan een puber. Niet qua leeftijd, uiteraard, en ik wil ook geen seconde suggereren dat hij onschuldig of ongevaarlijk is. Maar luister even niet naar alle vreselijks wat hij zegt, en zoom in op zijn non-verbale taal: de grimmige blikken, de grote mond, de triomfantelijke pose, het vermijden van oogcontact als hij een werkelijk confronterende vraag moet beantwoorden, het gezwaai met wapens… Ik heb precies dit soort gedrag (behalve de wapendracht, goddank!) gezien bij mijn stiefzonen, en bij de honderden leerlingen die ik in mijn jaren als leerkracht in de klas had. Dit is geen volwassen maar wel adolescent gedrag. Alles aan deze man roept: ik ben doodsbang, ik moet mezelf bewijzen en laten respecteren, en ik ga dat op zo’n luide manier doen dat ik er ook mijn eigen angst mee overschreeuw.
Zijn stoere façade verbrokkelde maar al te snel toen hij, als gevolg van de Vice-reportage, doodsbedreigingen ontving. Er zijn beelden waar je hem in tranen ziet, terwijl hij snottert hoe onschuldig hij wel niet is. Alweer: iedereen die een puber in huis heeft, zal dit tafereel al te herkenbaar vinden.

Maar goed, zelfs als veel haat eigenlijk puberale of kinderlijke angst in een agressief jasje is, wat dan nog?
Het houdt hier niet op, jammer genoeg.

In 2008 schreef Bill Plotkin in Nature and the Human Soul, in een passage waarbij hij het heeft over de ‘mannelijke’ (yang) kernkwaliteiten van sommige adolescenten, of dat nu jongens of meisjes zijn (hij heeft het later ook over hun ‘vrouwelijke’ (yin) tegenhangers, maar dat terzijde):

‘Tienerjongens en -meisjes met mannelijke kernen moeten slagen als puberheld. Tijdens het proces waarbij ze een authentieke manier proberen te ontwikkelen om sociaal aanvaard te worden, moeten ze zichzelf bewijzen door de wereld in te stormen, draken te doden en de verdrukten te redden. Of ze nu winnen of verliezen, hun oprechtheid of karakter worden gevormd in het heetst van de ‘strijd’. In posities van leiderschap of onderhandelingen zullen ze eerder de neiging hebben om met grote stelligheid posities in te nemen dan vragen te stellen.
Dat alles is normaal voor jongens en meisjes met mannelijke kernen, maar in een zielsgeoriënteerde omgeving is dit soort puberale heroïek uitgewerkt tegen de tijd dat de jongere een jaar of vijftien is. En zo hoort het ook. Als een man (of vrouw) van dertig jaar of ouder nog altijd bezig is zichzelf te bewijzen door zich te manifesteren als drakendoder, kan hij een ernstig gevaar betekenen voor zichzelf en anderen. Als hij aan het hoofd van een serieus leger of een groot bedrijf staat, kan hij enorm veel schade berokkenen. Als hij de opperbevelhebber is van een nucleaire supermacht kan hij de wereld zoals wij die kennen vernietigen.’

Van vooruitziendheid gesproken.

Ik ben beslist niet de eerste die schrijft dat er op dit eigenste moment een groot verwend kind het Witte Huis op stelten zet met zijn zoveelste woede-uitbarsting. De man die vandaag de controle heeft over de Amerikaanse kernkoppen is het levende bewijs van zowel Plotkins diagnose als zijn ergste nachtmerries.

Wat kunnen we hier in godsnaam tegenover stellen?

Maturiteit.
Diep nadenken.

Dagje Gent_012 cut
(c) KV

Het is een uitdaging die we moeten aangaan als samenleving, als wereldburgers. Dit gaat over onderdrukte groepen hun rechtmatige plaats laten innemen en voorheen gepriviligeerde groepen in contact brengen met hun gevoelens.
Dit gaat over opgroeien tot volwassenen, door onze angsten onder ogen te zien, ze te leren verwoorden en de verantwoordelijkheid te nemen voor alle ballast die we meesleuren van vorige generaties, omdat die ons inzicht nogal eens vervormt.

Dit gaat over volwassen worden en anderen helpen dat ook te doen.

Plotkin, nog een laatste keer:

‘Hoewel vrouwen minstens vijfduizend jaar lang ernstig onderdrukt zijn, en het vrouwelijke aspect voor minstens even lang onderdrukt is (in het bijzonder in mannen), is het probleem niet mannelijkheid maar veeleer immaturiteit. De oplossing is niet om het vrouwelijke belangrijker te maken dan het mannelijke, maar om een zielsgeoriënteerde samenleving te bouwen met meer volwassen mannen en vrouwen dan levenslange adolescenten.

Wat dacht je daarvan?

Deel van dezelfde stroom

Zaailing #13 & #14

 

IMG_6252 ed

Samen op locatie een Zaailing maken, dat was een idee dat dit voorjaar al groeide.
Toen ik Jurgen een foto van de waterval van Arifat stuurde, leek het hem wel een leuk idee om in Frankrijk samen de wandeling ernaartoe te maken.
Dus namen we onze twee gezinnen niet lang na onze geslaagde middag van wijn-en-vriendschap-alchemie mee op sleeptouw voor een tochtje langs de rivier, in het groenige licht dat wolkendek en bladerdak samen leggen onder de bomen.
We bouwden dammen, en we stroomden mee met het water. Nu en dan gingen we zitten om te schetsen en te schrijven.

Dit is het resultaat.

 

Zaailing #13     Vrije val

voor Aurore
arifat1
(c) Jurgen Walschot

 

harten in vrije val
zijn plots gewichtloos
niets om de veelheid van vallende
waterdruppels te verbinden
behalve de zekerheid
dat ze behoren tot dezelfde stroom

 

 

 

Zaailing #14     Als vanouds

 

arifat2_2
(c) Jurgen Walschot

 

De pen is je bondgenoot in een poging om vast te houden wat niet tegengehouden wil worden. Het glipt ongrijpbaar van je weg, al leg je de lijnen nog zo liefkozend neer op het papier.
Word je zwijgend deel van de rots waarop je zit, en wordt het landschap op je blad een deel van jou?

Terwijl het vlak onder je handen zich vult, stroom jij langzaam leeg.

Het maakt niet uit hoe vaak je verdwijnt. Ooit komen we, als vanouds, hier weer terug.

 

 


 

20170712_134033 ed klein

ZAAILINGEN is een samenwerking met tekenaar Jurgen Walschot.
Zaailingen zijn creatieve scheuten. Zij schrijft bij de beelden, hij tekent bij de tekst.

Grand cru

De smaak van vriendschap

Prelude voor Zaailing #13 en #14

 

“De ontmoeting van twee persoonlijkheden is als het contact tussen twee chemische stoffen: als er een enige reactie is, veranderen ze allebei.” – C.G. Jung

 

20170712_131327 ed.jpg
Zaailing #13, the making of

 

Ik ken niets van wijn. Dat wil zeggen: ik drink het graag, en als ik mij erop concentreer, proef ik dat er verschillen zijn en dat de ene mij beter ‘ligt’ dan de andere. Maar vraag mij niet wat het verschil is tussen verschillende druiven, of waarom die bepaalde wijn beter bij dat ene gerecht past; ik maak me gegarandeerd glansrijk belachelijk.

Maar soms is er een wijn die je verrast. Er is op het eerste zicht niets opvallends aan de fles, de naam of de druif. Maar de geur is rijk, de smaak blijkt vol en subtiel, de afdronk rond. En het geheel verbetert per slok. Op dat moment weet je dat je iets bijzonders in je glas hebt.

Zo gaat het ook met vriendschap.

Ik ben gezegend met een aantal fijne vrienden. Maar heel soms heb je een echt bijzonder contact, waarvan je weet: wat wij hebben, gaat zo diep dat de wortel niet te peilen valt.
Dat gaat niet altijd gepaard met tromgeroffel en bliksemschichten. Het is niet eens altijd iemand die je onmiddellijk aardig vindt. Net als bij goede wijn begint het vaak met niet meer dan een eerste, verrassende slok. Maar algauw weet je: dit is van een andere orde.

 

IMG_6247 ed
(c) KV – Zaailing #13, the making of

 

De samenwerking tussen Jurgen en mij kwam op gang als een oude trein: langzaam en aarzelend. Maar om een of andere reden was er een klik, één die ik zelfs in het begin niet echt doorhad, en een onmiddellijk vertrouwen. Op de achtergrond weerklonk de roep van iets waarvan ik voelde dat ik ernaar moest luisteren, zelfs al begreep ik niet waarom. Tot er een échte creatieve klik kwam. En, met wat tussenstappen, nog één.
Intussen hebben we een vaart opgebouwd om dankbaar voor te zijn, en wat we samen creëren, is méér dan de optelsom van de delen. We komen er allebei in thuis.

Je kunt niet zo intensief samenwerken met iemand zonder dat je elkaar goed leert kennen. We hebben de afgelopen maanden bovendien allebei ook een paar ruige momenten gehad, op persoonlijk of professioneel vlak. En de ander stond er onmiddellijk, vanzelfsprekend, onvoorwaardelijk. Dat is het moment waarop vertrouwen vriendschap wordt, een bijzondere mix getrokken uit verwante druivenrassen, elk gegroeid op heel andere bodem.

De overeenkomsten bleven zich op sympathiek buitenissige manieren opstapelen. Met de telefoon in de hand staan op het moment dat de ander het antwoord stuurt op een vraag die je had. Los van elkaar op dezelfde dag op verlof vertrekken naar een gelijkaardige verblijfplaats in knal dezelfde regio op een kwartier rijden van elkaar. Op hetzelfde uur ’s nachts opstaan omdat in beide gevallen er een zoon fungeerde als (vroegtijdige) wekker, gelijkaardig ervaringen hebben in de wegstations langs de route, zowat tegelijk aankomen. En onderweg allebei dezelfde boom salueren – die dan, hoe kan het ook anders, de volgende Zaailing wordt. Hoe konden we nu niet afspreken om samen iets te gaan doen, daar in Zuid-Frankrijk?

 

parasolbomen cut1.jpg
(c) Jurgen Walschot – Zaailing #12 (detail)

 

En daar waren de demonen.

Iedereen heeft rode draden in zijn leven, van pijn, van succes, van leerprocessen. Eentje die ik regelmatig aantref in mijn weefwerk, is het vermengen van werelden. Of beter: dat dat voor mij niet vanzelf gaat.

Ik compartimenteer mijn leven onbewust nogal. Ik trek hogere schotten op tussen de verschillende facetten (gezin, job, familiekring, vriendschap, zielsverwantschap, diverse creatieve en professionele cirkels en contacten), en de mensen die daarin meedraaien, dan op het eerste zicht merkbaar is.

Vroeger had ik dat veel feller, maar ik heb geleerd dat je niet telkens een lichtjes andere versie van jezelf kunt presenteren zonder jezelf uiteindelijk compleet te verliezen. Het is ook nergens voor nodig – als je niet helemaal jezelf durft zijn bij iemand, schort er ofwel iets aan je zelfvertrouwen, of je bent niet in het juiste gezelschap.

Toch blijft het vermengen van werelden ook nu soms nog spannend voor mij. Omdat ze behoorlijk van elkaar kunnen verschillen, en de mensen die er (vanuit mijn perspectief) toe behoren ook. Mijn spreidstand in vrienden en voorkeuren is breed. En ik mag dan zelf wel een zuiverder signaal geven, dat wil nog niet zeggen dat de chemische reacties onderling niet voor splijtstof kunnen zorgen. Van sommige vrienden, familieleden of collega’s weet ik heel goed dat ik ze beter niet bij elkaar zet. Andere kan ik met een gerust hart aan elkaar voorstellen en kijken hoe er zich spontaan iets moois ontvouwt.

Tot deze zomer hield ik mijn creatieve bloedbroederschap en mijn gezinsleven ver van elkaar weg. Tegelijk groeide het verlangen om die twee werelden te vermengen. Omdat ze allebei voor mij zo belangrijk zijn. Omdat mij thuis voelen op meer dan één niveau tegelijk zoveel deugddoender en vervullender is. Ook hier kan het resultaat meer zijn dan de som van de delen. Tenminste, als de alchemie werkt.

 

IMG_6233 ed cut
(c) KV – Vermengen

 

Ik trok Jurgen dus al een tijdje aan de mouw om af te spreken met onze gezinnen erbij, als we dan toch weer eens op hetzelfde moment in Frankrijk waren. Tegelijk wist ik: hij en ik mogen dan wel een flow van formaat hebben, dat garandeert nog niet dat partners of kinderen daarin mee kunnen. Voor hetzelfde geld valt zoiets grandioos tegen.

Het was de perfecte trigger voor een hele stapel van mijn oude angsten. Wat als de mensen die twee van mijn meest dierbare werelden bewoonden het nu eens totaal niet met elkaar konden vinden? Wat als ik eindigde als een soort ongelukkige sandwich, met als enige conclusie dat het gezonder was voor iedereen om deze chemische reactie níet plaats te laten vinden? En hoe zat het aan Jurgens kant? Er waren vier elementen (zeven als je de kinderen meerekende) in deze distilleerkolf, en ik kon geen enkele reactie voorspellen.

Het was dus met een klein hartje dat ik op de eerste dag van ons weekje Fauch, als ontsnapping voor het slechte weer, voorstelde: hebben jullie zin om mee te gaan wijn proeven?

Ja, dat hadden ze.
We reden erheen om hen op te pikken.

 

20170712_133945 ed klein
Zaailing #14, the making of ; en Seth, beschermer van al wat wild, onconventioneel en ontembaar is, kijkt mee over onze schouder…

 

Een warme verwelkoming. Spontane flow. Hartsvertrouwen, kameraadschappelijk gegrinnik. Een reactie zoals in de betere alchemie, waarbij de bij elkaar gevoegde elementen zich moeiteloos vermengen, en de stroom zachtjes, goudkleurig gaat glinsteren.

Ik waagde een slok van dit met verbazing aangelengde gevoel van bevrijding. En tegen dat we een uurtje later uitstapten bij het eerste chateau proefde ik hem al, nog voor ik een glas aan mijn lippen had gezet: de smaak van vriendschap, grand cru.

 

Hem thuis hebben

Fauch_567

(c) KV

Waarom is de maatstaf van liefde verlies?
(Why is the measure of love loss?)

Ik kan gerust de hele dag Jeanette Winterson-citaten debiteren, gewoon omdat ik zo van haar werk en haar poëtisch genie houd, maar ik geloof niet dat iemand daarop zit te wachten. In plaats daarvan herkauw ik de bovenstaande regel, een van haar veelzeggende citaten (hoewel ik persoonlijk ‘Vertrouw me. Ik vertel je verhaaltjes.’ nog net iets beter vind, en er een heleboel andere zijn, veel minder bekend, die ik nog liever heb. Ik heb er ooit al eentje gebruikt in deze blog, bijvoorbeeld).

Maar om terug te komen op de frase die me nu bezighoudt – waarom is de maatstaf van liefde verlies?

Mijn man en ik lieten onze achtjarige zoon half juli achter bij mijn ouders in Frankrijk en vertrokken op onze Italiëtrip. Ondertussen zijn we al twee weken terug in eigen land, en hij is nog altijd daar. Komende dinsdag pik ik hem op van het vliegveld.

Ik ken moeders die je bij elkaar kunt vegen als hun kinderen voor een week op kamp vertrekken. Ik heb mijn zoon al een maand niet meer gezien, en dat is… helemaal oké.

Daar zijn ze:
twijfel — ben ik wel een goede moeder?
schuldgevoel — hoor ik me nu niet ellendig te voelen omdat hij niet bij me is?
angst — hou ik wel genoeg van mijn zoon, als ik hem niet echt mis?

Oké, dit liedje mag ophouden.

Er zijn twee reeksen antwoorden op de bovenstaande vragen.
Eentje gaat als volgt: ja — nee — ja.
De ander zegt: je hebt je zoon niet verloren.

 

Misschien toch even uitleggen.
Dat eerste reeksje spreekt voor zichzelf. Ik meen het ook echt, en ik geloof dat het oprechte, juiste en gezonde antwoorden zijn. Maar ze hebben allemaal wel hun wortel in het tweede antwoord. Ik ben mijn zoon niet verloren.

Hij is ergens waar hij het heerlijk vindt en waar er goed voor hem gezorgd wordt door mensen die hij heel graag ziet. Dat vind ik prima, en ik maak me dus ook geen seconde ongerust (tenzij misschien over auto-ongevallen of meteorietinslagen, maar die kunnen net zo goed voorvallen als hij hier bij mij is, dus die tellen niet – het leven moet je nu eenmaal leven).

Fauch_673 cut
(c) KV

Over minder dan een week is hij weer thuis. En ondertussen heeft hij de tijd van zijn leven, en heb ik wat kostbare rust gehad (en een romantische vakantie met zijn vader).

Ik ben een liefdevolle moeder, maar niet van de typische verzorgende soort. Mijn zoon is het liefste wat ik heb, maar koken, schoonmaken en andere zorgtaken zijn niet het liefste wat ik doe, zelfs niet voor hem.
Bad #579 laten vollopen, lunchpakket #346 smeren, veters strikken poging #1007…
Diepe, diepe zucht.

In tegenstelling tot sommige andere vrouwen die intens genieten van zuigelingen en openbloeien tijdens de eerste levensjaren van hun kind, werd ik gelukkiger naarmate mijn zoon ouder werd. Mijn sterktes zijn emotionele intelligentie en conversatie, niet luiers, badjes en maaltijden.

Mis ik mijn zoon, nu hij een hele maand is weggeweest? Absoluut. Ik mis zijn vreugde, zijn liefde, zijn creatieve geest, zijn intelligentie, alles aan deze heerlijke kleine persoon die zich zo op zijn gemak voelt in de wereld. Ja, ik mis zelfs zijn ochtendhumeur en zijn koppige buien.
Mis ik hem bemoederen? Geen seconde. Ook voor mij is dit vakantie.

Maar hoe anders zou het zijn als er hem iets overkwam. Als hij weggerukt werd uit dit leven en ik hem nooit meer zou zien. Als zijn gelach, zijn knuffels en zijn blije, luidruchtige aanwezigheid nooit meer door dit huis wervelden.
Hem verliezen zou mij vernielen, mij in tweeën breken en verminkt achterlaten.

Kortom: de maatstaf van liefde is verlies. Je weet pas hoeveel iets of iemand echt voor je betekent op het moment dat je ze kwijt bent.
Ik ben mijn zoon niet kwijt op enige serieuze manier. Ik hoef me zelfs niet af te vragen of hij gelukkig is. En ik weet dat hij binnenkort weer thuis is. Er zit geen gapend gat in mijn ziel dat alleen kan opgevuld worden door zijn moeder te zijn en dat nu voor altijd leeg zal blijven.

Fauch_572

Bedankt, Jeanette Winterson. Je hebt me iets heel kostbaars laten begrijpen, toen ik voor het eerst Written on the body las. Je leerde me niet te wachten om mijn liefde te voelen of er voor uit te komen tot ik ze kwijt was.

En hoewel het waarschijnlijk te veel gevraagd is van het leven, hoop ik stiekem toch dat ik nooit echt door die ervaring zal moeten. Ik hoop dat ik mijn geliefden op elke mogelijke manier zal gekoesterd hebben, en dat ik zal beseft hebben hoe graag ik hen eigenlijk wel zie voor ze op een of andere manier buiten mijn bereik glippen.

En wat mijn zoon betreft, kijk ik er gewoon naar uit hem weer thuis te hebben. Heel gauw.

Hoe je gaat, is waar je aankomt

Sophora_027 (2) ed
(c) KV

 

vanuit het duister naar het licht
vanuit licht naar pijn
vanuit pijn naar bevrijding
vanuit bevrijding naar liefde

het maakt niet uit waar je heen gaat
hoe je gaat, is waar je aankomt

 


 

De laatste regel is een citaat uit Lewis Carolls Alice in Wonderland (‘How you get there is where you’ll arrive’). Ik vond die zo mooi en sprekend dat hij de basis werd voor deze kleine meditatie. De manier waarop ik hem vertaald heb, weerspiegelt ook mijn interpretatie ervan. Niet alleen kan je zeggen dat de weg zelf het doel is, maar het is net zo goed de ingesteldheid waarmee je de weg wandelt, en de manier waarop je je overgeeft aan al wat je daar beleeft, die mee bepaalt waar je je bevindt en waar je uiteindelijk heengaat. Althans, zo voel ik dat toch.

Lijnen

Bxl city_029 zw ed
(c) KV

de lijnen die we trekken
rond onze opvattingen over onszelf
waarbinnen we ons terugtrekken
hoeveel houvast bieden ze echt
hoeveel eigen ruimte, hoeveel veiligheid

wanneer worden ze een kooi
een donkere kluis waarin we oude angsten
bergen en de rookpluimen van dromen
immer aarzelend om het daglicht
tegemoet te treden

want wat als we het beslissende moment missen
waarop de wereld ons verwelkomt
ons te pletter rijden en eindigen
verwrongen en verknoopt
in nog meer lijnen dan waarmee we ooit begonnen

Een verhaal, verteld of op zijn minst vermoed

Een kennismaking met stadsfotografie

Bxl city_060b
(c) KV – Pool is cool

Vroeger vroeg ik me wel eens af waarom zoveel fotografen graag de stad fotograferen.

Steden verstikken mij. Mijn zintuigen vinden ze een harde, onaangename omgeving. Te veel geluiden, te veel geuren. Te veel lelijkheid, vooral. Draden en afval en stof en vermoeide, verbleekte façades.

Als ik omringd ben door niets dan straten en gebouwen zoeken mijn ogen automatisch naar het dichtstbijzijnde sprietje groen. Ik voel me maar echt op mijn gemak als ik genoeg levende, organische dingen om me heen heb.
Maar in de meeste steden en dichtbevolkte gebieden, dichtgepleisterd met beton en gestructureerd volgens rechte lijnen en strakke afmetingen, is er weinig organisch houvast, en voel ik hoe mijn reservoirs van ademruimte en optimisme langzaam leeglopen.
Je leert je voeden met kruimels in de stad: een paar bloemen op een balkon, een regiment bomen in het gelid langs de straatkant, soms niet meer dan een overwoekerde border. De stad helpt mij zelden aan een beter humeur.

Maar vandaag was het anders.
Ik nam mijn camera mee naar het werk, met een heel bewuste bedoeling. De dag voordien was ik getuige van een scène op weg naar het station, en die wilde ik nu proberen vast te leggen. Een stadsscène – dat op zich is al ongewoon voor mij.

In de ongebruikte verkeersvrije ruimte tussen BOZAR en een grote bouwwerf is een recreatieve ruimte verschenen, compleet met bar, strandstoelen, parcours voor skateboarders en een blauw geschilderde container die dienst doet als het enige openluchtzwembad in Brussel. Het concept op zich was al kleurrijk, maar nu waren allerhande kunstenaars ook nog eens begonnen om de aanpalende houten wanden te beschilderen, én het straatoppervlak. Het was bizar en mooi.

Bxl city_132
(c) KV – Pool is cool

Ik vertrok na het werk op kantoor met mijn cameratas in mijn rugzak gepropt en de camera om mijn nek, voornamelijk omdat ik geen zin had om dat hele eind met twee weinig compatibele tassen te moeten jongleren. Maar met een camera klaar voor gebruik binnen handbereik, ga ik bijna automatisch in foto-modus. En dan kijk ik helemaal anders naar een plek.

Plots leek de lelijkheid van de stad naar de achtergrond te verdwijnen. Kleuren, contrasten en composities verschenen, en een overvloed aan vormen, weerspiegelingen en vervreemdende abstracties.

De mensen veranderden ook. Meestal probeer ik de massa’s vreemden die ik op straat kruis te negeren. Inzoomen op elk van hen afzonderlijk maakt me duizelig en gedeprimeerd door een overdosis emotionele ruis. Maar nu, terwijl ik focuste op een bepaalde plaats, werden mensen plots interessante personages die een scène bevolkten, en de kijker het gevoel gaven dat er een verhaal verteld werd, of op zijn minst vermoed.

Bxl city_152 zw ed cut
(c) KV – Ravensteingalerij

Het is geloof ik makkelijker om een interessante foto te maken in de stad – hoewel ik absoluut niet wil beweren dat goeie foto’s maken makkelijk is. Maar er zijn gewoon zoveel contrasterende elementen dat, als je weet hoe je moet kijken, sommige beelden zichzelf wel lijken te schieten. Gebouwen en straten zorgen haast op natuurlijke wijze – sorry, flauwe woordspeling – voor een aanzet tot compositie. En de lelijkheid, het ruwe en onpersoonlijke van een plek, is het decor waarin plots allerlei dingen beginnen gebeuren.

Ik krijg het gevoel dat ik niet eens zo’n slechte stadsfotograaf zou zijn. En ik denk dat ik vanaf nu mijn camera wat vaker meeneem naar het werk…

Bxl city_051
(c) KV – Pool is cool